Закон КР от 12 января 2024 года № 10 "Об общественном здравоохранении" · ст. 4гл. 1действует

Статья 4. Основные понятия и определения, используемые в настоящем Законе

В настоящем Законе используются следующие понятия и определения:

1) адаптация - процессы приспособления живого организма к изменяющимся условиям внешней среды, которые отражают расширение функциональных возможностей организма, повышение его работоспособности и сопротивляемости к внешним воздействиям;

2) адаптивная способность - способность системы приспособиться к изменению климата (включая изменчивость климата, экстремальные явления) с целью смягчения возможного вреда, использования благоприятных возможностей или преодоления последствий;

3) анонимность при получении услуг общественного здравоохранения - получение услуги, предоставляемой без предъявления документов, удостоверяющих личность, и без сообщения личных данных лица либо предоставляемое с использованием кода;

4) бактериовыделитель - человек или животное, выделяющие бактерии - возбудители заболевания в окружающую среду;

5) бактерионоситель - человек или животное, в организме которого, не проявляя себя, находятся бактерии - возбудители инфекционного заболевания;

6) вакцина (иммунобиологический лекарственный препарат) - лекарственный препарат, предназначенный для формирования активного или пассивного иммунитета или диагностики наличия иммунитета, или диагностики (выработки) специфического приобретенного изменения иммунологического ответа на аллергизирующие вещества;

7) вакцинация (иммунизация) - метод создания активного иммунитета (невосприимчивости) с целью профилактики инфекционных заболеваний;

8) вирусовыделитель - человек или животное, выделяющие вирусы - возбудителей инфекционного заболевания в окружающую среду;

9) вредное воздействие на человека - воздействие факторов среды обитания, создающее угрозу жизни или здоровью человека либо угрозу жизни или здоровью будущих поколений;

10) государственный санитарно-эпидемиологический надзор - деятельность по предупреждению, обнаружению, пресечению нарушений законодательства Кыргызской Республики в сфере обеспечения санитарно-эпидемиологического благополучия населения в целях охраны и укрепления здоровья населения;

11) дискриминация - любое различие, исключение, ограничение, лишение и предпочтение, которое основано на признаках пола, расы, языка, состояния здоровья, инвалидности, этнической принадлежности, вероисповедания, возраста, политических или иных убеждений, образования, происхождения, имущественного или иного положения, а также других обстоятельств при получении медико-санитарной помощи;

12) дистанционные услуги общественного здравоохранения - предоставление услуг общественного здравоохранения в целях укрепления здоровья, профилактики заболеваний, выявления и диагностики, снижения распространения заболеваний, проведения исследований и оценок посредством цифровых технологий, мобильных устройств, обеспечивающих дистанционное взаимодействие медицинских работников между собой, с юридическими и/или физическими лицами, и/или их законными представителями, идентификацию указанных лиц, а также документирование совершаемых ими действий;

13) дотестовое консультирование при ВИЧ - предоставление психосоциального консультирования для принятия решения о прохождении тестирования на ВИЧ;

14) здоровье человека - состояние полного физического, психического и социального благополучия человека, а не только отсутствие заболеваний или физических дефектов;

15) здоровое питание - питание, обеспечивающее рост, развитие и жизнедеятельность человека, способствующее укреплению его здоровья и профилактике заболеваний, предупреждению преждевременной смертности;

16) здоровый образ жизни - образ жизни человека с целью профилактики заболеваний и укрепления здоровья, а также снижение вредного воздействия внешних факторов на здоровье человека (нездоровое питание, алкоголь, табак, психоактивные вещества и т.п.) и предупреждение преждевременной смертности;

17) зоолого-эпидемиологический пространственный мониторинг - наблюдение за факторами, определяющими активность природных очагов инфекционных болезней;

18) иммунопрофилактика (специфическая профилактика инфекционных заболеваний) - метод предупреждения инфекционных заболеваний путем создания в организме человека иммунитета (невосприимчивости) к определенной инфекции с помощью вакцинации (иммунизации);

19) индексный случай (индексный пациент) по инфекционному заболеванию - первоначально выявленный новый или повторный случай инфекционного заболевания у человека любого возраста в конкретном месте его пребывания или других сопоставимых условиях, где существует риск заражения для других людей, в отношении которого проводится расследование контактных лиц;

20) йодирование продуктов питания (фортификация) - процесс обогащения продуктов питания йодом для массовой профилактики йододефицитных заболеваний;

21) инфекция, связанная с оказанием медицинской помощи - инфекция, поражающая пациента в процессе оказания ему медицинской помощи в организациях здравоохранения независимо от формы собственности, которая отсутствовала и не находилась в инкубационном периоде при его поступлении на получение медицинской помощи, включающая инфекции приобретенные, но проявившиеся после выписки, а также инфекционные заболевания медицинского персонала вследствие его работы в данной организации здравоохранения;

22) инфекционный контроль - система мероприятий, основанная на данных эпидемиологической диагностики и направленная на предупреждение возникновения и распространения инфекционных заболеваний в организациях здравоохранения;

23) Календарь профилактических прививок - документ, утверждаемый уполномоченным государственным органом в сфере здравоохранения и устанавливающий сроки и порядок проведения гражданам профилактических прививок;

24) ключевые группы населения - группы с высоким риском и/или повышенной нагрузкой инфицирования в любых эпидемиологических условиях;

25) контактные лица - лица, имеющие/имевшие контакт с выделителем возбудителя инфекции или с контаминированным материалом;

26) конфиденциальность при медицинском обследовании - медицинское обследование и наблюдение, при котором лицу гарантируется сохранение в тайне информации о факте прохождения обследования, наблюдения по инфекционному или неинфекционному заболеванию;

27) лица, пострадавшие от ВИЧ (далее - ЛПВ) - лица, которые потерпели моральный и имущественный вред в связи с инфицированием ВИЧ их близких родственников;

28) Международные медико-санитарные правила (далее - ММСП) - международный документ, устанавливающий правила в сфере общественного здравоохранения с целью усиления медико-санитарной безопасности на национальном, региональном и международном уровнях;

29) общественное здоровье - здоровье населения или определенных групп и сообществ по географическому, социальному либо иному признаку, оцениваемое демографическими показателями, характеристиками физического развития, заболеваемости и инвалидности;

30) общественное здравоохранение - система мероприятий, направленных на охрану здоровья населения, профилактику заболеваний, продление жизни и укрепление здоровья человека посредством организационных усилий всех заинтересованных сторон, информирования населения, государственных и частных организаций, сообществ и физических лиц;

31) ограничительные мероприятия (карантин) - система временных организационных, режимно-ограничительных, административно-хозяйственных, санитарно-эпидемиологических мероприятий, направленных на предупреждение распространения инфекционных заболеваний, массовых отравлений и чрезвычайных ситуаций, обеспечение локализации эпидемического очага с последующей его ликвидацией и предусматривающих особый режим хозяйственной или иной деятельности, ограничение передвижения населения, транспортных средств, грузов, товаров и животных;

32) особо опасные инфекции - группа инфекционных заболеваний, представляющих чрезвычайную эпидемиологическую опасность в связи с быстрым распространением и инфицированием большого количества людей, тяжелым течением заболевания, высоким процентом летальности и входящих в перечень событий, способных представлять чрезмерную опасность в сфере общественного здравоохранения, имеющую международное значение;

33) оценка воздействия на здоровье - комплексная оценка прямых и косвенных последствий с точки зрения состояния здоровья населения, развития здравоохранения и социально-экономического развития в целом, проведения определенной политики или программы, или деятельности конкретных служб или организаций;

34) оценка риска для здоровья человека - количественная и качественная характеристика вредных эффектов, способных развиться в результате воздействия факторов среды обитания человека на конкретную группу людей при определенных условиях, прогнозирование неблагоприятных последствий загрязнения окружающей среды (воздуха, воды, пищевых продуктов);

35) побочное проявление после иммунизации (далее - ПППИ) - поствакцинальные осложнения, вызванные профилактическими прививками, включенными в Календарь профилактических прививок, а также вызванные профилактическими прививками по эпидемическим показаниям, представляющие любое неблагоприятное с медицинской точки зрения проявление, возникшее после иммунизации;

36) популяционный иммунитет (коллективный иммунитет) - косвенная защита от инфекционного заболевания, которая возникает на основе развития иммунитета у населения либо в результате вакцинации, либо перенесенной ранее инфекции;

37) принцип единого здоровья - подход, предусматривающий взаимосвязь между здоровьем человека, здоровьем животных и окружающей средой, а также межсекторальную координацию для обеспечения здоровья населения;

38) природно-очаговые инфекции - инфекционные заболевания (передаваемые от животных человеку), возбудители которых находятся на отдельных территориях - природных очагах, в организмах животных, грызунов, птиц, кровососущих членистоногих (резервуарах различных инфекций) с длительным сохранением, при этом эпидемиологическое проявление природного очага зависит от интенсивности циркуляции возбудителя и степени контакта населения с экосистемой;

39) профилактика заболеваний - мероприятия, направленные на предупреждение или снижение вероятности возникновения и распространения заболеваний либо остановку их течения, предотвращение рецидива и осложнений;

40) профилактическое лечение - метод предупреждения развития или прогрессирования заболевания с помощью лекарственных препаратов у лиц, подвергающихся опасности заражения или прогрессирования заболевания;

41) профилактические мероприятия - организационные, административные, инженерно-технические, медико-санитарные, ветеринарные, адаптационные и иные меры, направленные на устранение или уменьшение вредного воздействия на население факторов среды обитания, предотвращение возникновения и распространения заболеваний, массовых отравлений, чрезвычайных ситуаций и их ликвидацию, в том числе от изменения климата, экологии, дорожно-транспортных происшествий;

42) профилактические прививки - введение в организм человека медицинских иммунобиологических препаратов для создания специфической невосприимчивости к инфекционным болезням;

43) психосоциальное консультирование - конфиденциальный диалог между обследуемым лицом и лицом, предоставляющим поддержку, дающий возможность преодолеть психоэмоциональный стресс и принять решение относительно инфекционного заболевания;

44) психоактивное вещество - вещество, которое влияет на функционирование центральной нервной системы и приводит к изменению психического состояния, вплоть до измененного состояния сознания, включающее в себя вещества из национальных списков наркотических средств, психотропных веществ и прекурсоров, подлежащих контролю в Кыргызской Республике;

45) психическое здоровье - состояние психологического и социального благополучия, при котором человек реализует свои возможности, эффективно противостоит жизненным трудностям и стрессу, осуществляет продуктивную осознанную деятельность и вносит свой вклад в развитие социума;

46) принудительное освидетельствование - медицинское обследование на заражение инфекционными заболеваниями, проводимое без согласия лица по решению судебных и следственных органов;

47) послетестовое консультирование при ВИЧ - предоставление психосоциального консультирования с целью обсуждения результатов теста на ВИЧ;

48) предполагаемый случай туберкулеза - симптомы или признаки у лица, указывающие на туберкулез (кашель, потеря массы тела, потливость в ночное время и повышение температуры тела);

49) распространители соли - юридические и физические лица независимо от форм собственности и ведомственной подчиненности, осуществляющие ввоз или реализацию соли;

50) санитарно-карантинный контроль - вид государственного санитарно-эпидемиологического надзора (контроля) в отношении лиц, транспортных средств и подконтрольной государственному санитарно-эпидемиологическому надзору (контролю) продукции (товаров) в пунктах пропуска через государственную границу, на межгосударственных передаточных железнодорожных станциях или стыковых станциях в целях предотвращения ввоза потенциально опасной для здоровья человека продукции (товаров), завоза, возникновения и распространения инфекционных и массовых неинфекционных заболеваний (отравлений);

51) санитарно-эпидемиологическое благополучие населения - состояние здоровья населения, среды обитания человека, при котором отсутствует вредное воздействие факторов среды обитания на человека и обеспечиваются благоприятные условия его жизнедеятельности;

52) санитарно-эпидемиологическая ситуация - уровень заболеваемости населения и состояние среды обитания на определенной территории в определенное время;

53) сертификат профилактических прививок - документ, в котором регистрируются профилактические прививки получившего их человека;

54) служба общественного здравоохранения - система организаций общественного здравоохранения независимо от форм собственности, деятельность которой направлена на формирование здорового образа жизни и укрепление здоровья граждан, мониторинг состояния здоровья населения, профилактику инфекционных и неинфекционных заболеваний, санитарно-эпидемиологическое благополучие и предоставление услуг общественного здравоохранения;

55) социально-гигиенический мониторинг - государственная система наблюдений за состоянием здоровья населения и среды обитания, их анализа, оценки рисков для здоровья и прогноза, а также определения причинно-следственных связей между состоянием здоровья населения и воздействием факторов среды обитания, в том числе при чрезвычайных ситуациях, эпидемиях;

56) социальное дистанцирование - комплекс санитарно-эпидемиологических мероприятий немедикаментозного характера, направленных на остановку или замедление распространения инфекционного заболевания через увеличение физической дистанции между людьми и снижение числа близких контактов, предотвращение скопления людей;

57) социальная мобилизация - спланированный процесс, в котором все основные секторы общества действуют вместе ради достижения общей цели;

58) стигматизация в связи с заболеванием - возникновение негативной ассоциации определенного заболевания с определенным лицом или группой лиц с общими характеристиками, выражается в распространении предвзятости, стереотипов, дискриминации и сегрегации в отношении таких людей и/или в потере ими своего статуса вследствие усматриваемой у них связи с заболеванием;

59) укрепление здоровья - процесс, позволяющий людям и сообществам осознать воздействие социальных, экономических, экологических и иных факторов, а также среды обитания, образа жизни на здоровье и усилить контроль над ними в целях улучшения здоровья;

60) уязвимые группы населения - группы людей, подверженные заболеваниям, находящиеся в трудной жизненной ситуации, и/или в эпидемиологически неблагополучном районе, и/или относящиеся к группе риска;

61) услуги общественного здравоохранения - результат деятельности служб общественного здравоохранения, осуществляемой в рамках их компетенции по исполнению запроса физических и юридических лиц и направленной на реализацию прав, удовлетворение их законных интересов, либо исполнение обязанностей, возникающих в результате исполнения настоящего Закона;

62) факторы риска для здоровья и возникновения заболеваний - факторы, которые увеличивают вероятность появления заболевания или приводят к неблагоприятному воздействию на состояние здоровья человека;

63) факторы риска по сахарному диабету - отягощенная наследственность по сахарному диабету, избыточная масса тела, гипертоническая болезнь, рождение детей весом свыше 4,5 кг;

64) целевые группы населения - группы людей с высоким риском возникновения заболевания и развития его течения, осложнений и последствий, приводящих к инвалидности, преждевременной смертности;

65) цифровой паспорт здоровья - набор структурированных защищенных персональных медицинских данных о состоянии здоровья физического лица и оказываемой ему медицинской помощи, формируемых субъектами цифрового здравоохранения из электронных источников на протяжении всей жизни и доступных как физическому лицу, так и работникам здравоохранения в порядке, определяемом Кабинетом Министров Кыргызской Республики (далее - Кабинет Министров);

66) эпидемический очаг - место пребывания источника возбудителя инфекции с прилегающей территорией в пределах существующей опасности передачи инфекции окружающим;

67) профилактика - комплекс мероприятий, направленных на сохранение и укрепление здоровья, предупреждение возникновения и/или распространения заболеваний, их раннее выявление, выявление причин и условий их возникновения и развития, а также направленных на устранение вредного влияния на здоровье человека.

Кыргызча

Ушул Мыйзамда пайдаланылуучу негизги түшүнүктөр жана аныктамалар Ушул Мыйзамда төмөнкүдөй түшүнүктөр жана аныктамалар пайдаланылат: 1) адаптация - организмдин функциялык мүмкүнчүлүктөрүн кеңейтүүсүн, анын иш жөндөмдүүлүгүн жана тышкы таасирлерге каршы туруунун жогорулоосун чагылдыруучу тышкы чөйрөнүн өзгөрүлмө шарттарына тирүү организмдин ыңгайлашуу процесстери; 2) адаптациялык жөндөмдүүлүк - мүмкүн болуучу зыянды азайтуу, жагымдуу мүмкүнчүлүктөрдү пайдалануу же кесепеттерди жоюу максатында климаттын өзгөрүшүнө (климаттын өзгөрүп турушун, экстремалдык кубулуштарды кошуп алганда) карата системанын ыңгайлашуу жөндөмдүүлүгү; 3) коомдун саламаттыгын сактоо кызмат көрсөтүүлөрүн алууда анонимдүүлүк - кызмат көрсөтүүнү инсандыгын ырастоочу документтерди көрсөтпөстөн жана адамдын жеке маалыматтарын кабарлабастан же болбосо кодду пайдалануу менен алуу; 4) бактерия бөлүп чыгаруучу - айлана-чөйрөгө оору козгоочу бактерияларды бөлүп чыгаруучу адам же жаныбар; 5) бактерия алып жүрүүчү - организминде өзү байкабаган, жугуштуу оору козгоочу бактериялары бар адам же жаныбар; 6) вакцина (иммунобиологиялык дары препараты) - активдүү же пассивдүү иммунитетти калыптандыруу же иммунитеттин болушун диагностикалоо же аллергендик заттарга иммунологиялык жооптун өзгөчө алынган өзгөрүүсүн диагностикалоо (иштеп чыгуу) үчүн арналган дары препараты; 7) вакцинациялоо (иммунизациялоо) - жугуштуу оорулардын алдын алуу максатында активдүү иммунитетти (кабыл албоо) түзүү методу; 8) вирус бөлүп чыгаруучу - айлана-чөйрөгө жугуштуу ооруларды козгоочу вирустарды бөлүп чыгаруучу адам же жаныбар; 9) адамга зыяндуу таасир этүү - адам өмүрүнө же ден соолугуна коркунуч же болбосо келечек муундун өмүрүнө же ден соолугуна коркунуч жаратуучу жашоо чөйрөсүнүн факторлорунун таасир этүүсү; 10) мамлекеттик санитардык-эпидемиологиялык көзөмөл - калктын саламаттыгын сактоо жана чыңдоо максатында калктын санитардык-эпидемиологиялык бейпилдигин камсыз кылуу чөйрөсүндө Кыргыз Республикасынын мыйзамдарын бузуулардын алдын алуу, аныктоо, бөгөт коюу боюнча иш; 11) басмырлоо - медициналык-санитардык жардам алууда жынысынын, расасынын, тилинин, саламаттыгынын абалынын, майыптуулугунун, этностук таандыктыгынын, диний ишениминин, курагынын, саясий же башка ынанымдарынын, билиминин, тегинин, мүлктүк же башка абалынын белгилерине, ошондой эле башка жагдайларга негизделген ар кандай айырмалоо, өзгөчөлөө, чектөө, ажыратуу жана артыкчылык берүү; 12) коомдун саламаттыгын сактоонун аралыктан кызмат көрсөтүүлөрү - ден соолукту чыңдоо, оорулардын алдын алуу, ооруларды аныктоо жана диагностикалоо, алардын таркап кетүүсүн азайтуу, изилдөөлөрдү жүргүзүү жана баа берүү максатында, медициналык кызматкерлердин ич ара, юридикалык жана/же жеке жактар жана/же алардын мыйзамдуу өкүлдөрү менен аралыктан өз ара аракеттенүүсүн, аталган жактарды идентификациялоону, ошондой эле алар жасоочу иш-аракеттерди документтөөнү санариптик технологиялар, мобилдүү түзүлүштөр аркылуу камсыз кылуучу коомдун саламаттыгын сактоо боюнча кызмат көрсөтүүлөр; 13) АИВ боюнча тестке чейинки кеңеш берүү - АИВ боюнча тестирлөөдөн өтүү жөнүндө чечим кабыл алуу үчүн психикалык-социалдык кеңеш берүү; 14) адамдын ден соолугу - оорулардын же дене бойлук кемтиктердин жоктугу гана эмес, адамдын толугу менен физикалык, психикалык жана социалдык жактан бакубат абалы; 15) туура тамактануу - адамдын өсүшүн, өнүгүшүн жана жашоо-турмушун камсыз кылуучу, анын ден соолугун чыңдоого жана оорулардын алдын алууга, мезгилсиз өлүмдүн алдын алууга өбөлгө түзүүчү тамак-аш; 16) сергек жашоо мүнөзү - оорулардын алдын алуу жана ден соолукту чыңдоо, ошондой эле адамдын ден соолугуна тышкы факторлордун зыяндуу таасирин азайтуу (туура эмес тамактануу, алкоголь, тамеки, психикалык активдүү заттар ж.б.) жана мезгилсиз өлүмдүн алдын алуу максатындагы адамдын жашоо мүнөзү; 17) зоологиялык-эпидемиологиялык мейкиндикке мониторинг жүргүзүү - жугуштуу оорулардын табигый очокторунун активдүүлүгүн аныктоочу факторлорго байкоо жүргүзүү; 18) иммунопрофилактика (жугуштуу оорулардын өзгөчө алдын алуу) - вакцинациялоонун (иммунизациялоонун) жардамы менен белгилүү бир жугуштуу ооруга карата адамдын организминде иммунитетти (кабыл албоо) пайда кылуу жолу аркылуу жугуштуу оорулардын алдын алуу методу; 19) жугуштуу оору боюнча индекстик учур (индекстик бейтап) - ар кандай курактагы адам жүргөн конкреттүү бир жерде же аны менен байланышта болгон адамдарга карата иликтөө жүргүзүлүп жаткан башка адамдарга жугузуу тобокелдиги бар башка салыштырмалуу шарттарда ал адамдагы жугуштуу оорунун алгачкы аныкталган жаңы же кайталанган учуру; 20) тамак-аш азыктарын йоддоо (фортификациялоо) - йод жетишсиздиги ооруларынын жалпы алдын алуу үчүн тамак-аш азыктарын йод менен байытуу процесси; 21) медициналык жардам көрсөтүү менен байланышкан инфекция - менчигинин түрүнө карабастан саламаттык сактоо уюмдарына бейтап медициналык жардам алуу үчүн кайрылган учурда болбогон жана инкубациялык мезгилинде болбогон, бирок ооруканадан чыккандан кийин билинген, ага медициналык жардам көрсөтүү процессинде жуккан, анын ичинде ошондой эле медициналык кызматкердин ушул саламаттык сактоо уюмунда иштөөсүнөн улам жугузуп алган жугуштуу оорулар; 22) инфекциялык контроль - эпидемиологиялык диагностиканын маалыматтарына негизделген жана саламаттык сактоо уюмдарында жугуштуу оорулардын келип чыгышынын жана таркап кетүүсүнын алдын алууга багытталган иш-чаралардын системасы; 23) Алдын ала эмдөөлөрдүн календары - саламаттык сактоо чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган тарабынан бекитилүүчү жана жарандарга алдын ала эмдөөлөрдү жүргүзүү мөөнөтүн жана тартибин белгилөөчү документ; 24) калктын негизги топтору - ар кандай эпидемиологиялык шарттарда жугуштуу оору жугузуп алуу тобокелдиги жогору жана/же инфекциясы оор топтор; 25) байланышта болгон адамдар - жугуштуу оору козгогучту бөлүп чыгаруучу же контаминацияланган материал менен байланышы бар/байланышта болгон адамдар; 26) медициналык текшерүүдөгү купуялуулук - жугуштуу же жугуштуу эмес оору боюнча адамдын текшерүүдөн, байкоодон өтүү фактысы тууралуу маалымат жашыруун сакталуусу кепилденүүчү медициналык текшерүү жана байкоо; 27) АИВден жабыр тарткан адамдар - жакын туугандарынын АИВ жугузуп алгандыгына байланыштуу моралдык жана мүлктүк жактан зыян тарткан адамдар; 28) Эл аралык медициналык-санитардык эрежелер (мындан ары - ЭМСЭ) - улуттук, региондук жана эл аралык деңгээлде медициналык-санитардык коопсуздукту күчөтүү максатында коомдун саламаттыгын сактоо чөйрөсүндөгү эрежелерди белгилөөчү эл аралык документ; 29) коомдун саламаттыгы - демографиялык көрсөткүчтөрү, дене бойдун өнүгүү мүнөздөмөлөрү, оорулар жана майыптуулук менен баа берилүүчү географиялык, социалдык же болбосо башка белгилер боюнча калктын же белгилүү бир топтун жана коомдоштуктун саламаттыгы; 30) коомдун саламаттыгын сактоо - бардык кызыкдар тараптардын уюмдашкан күч-аракеттери, калкка, мамлекеттик жана жеке менчик уюмдарга, коомдоштуктарга жана жеке жактарга маалымат берүү аркылуу калктын саламаттыгын сактоого, оорулардын алдын алууга, адам өмүрүн узартууга жана ден соолугун чыңдоого багытталган иш-чаралардын системасы; 31) чектөө иш-чаралары (карантин) - жугуштуу оорулардын таркап кетүүсүнын, массалык уулануулардын жана өзгөчө кырдаалдардын алдын алууга, кийин аны жоюу менен эпидемиялык очокту чектөөнү камсыз кылууга багытталган жана чарбалык же башка иштин өзгөчө режимин, калктын, транспорт каражаттарынын, жүктөрдүн, товарлардын жана жаныбарлардын кыймылын чектөөнү караштыруучу убактылуу уюштуруу, режимдик-чектөөчү, административдик-чарбалык, санитардык-эпидемиологиялык иш-чаралардын системасы; 32) өзгөчө кооптуу жугуштуу оорулар - оорулардын тез таркап кетүүсүна жана көп сандаган адамдардын жугуштуу оору жугузуусуна, оорунун оор өтүшүнө, өлүмгө учуроонун жогорку пайызына байланыштуу өзгөчө эпидемиологиялык кооптуулук жаратуучу жана коомдун саламаттыгын сактоо чөйрөсүндө эл аралык мааниге ээ болгон бир кыйла кооптуулук жаратууга өбөлгө түзүүчү окуялардын тизмегине кирүүчү жугуштуу оорулардын тобу; 33) саламаттыкка тийгизген таасирге баа берүү - калктын саламаттыгынын абалы, саламаттык сактоону өнүктүрүү жана бүтүндөй социалдык-экономикалык өнүктүрүү, белгилүү бир саясатты же программаны, же конкреттүү кызматтардын же уюмдардын ишин жүргүзүү көз карашынан алганда түздөн-түз жана кыйыр кесепеттерге комплекстүү баа берүү; 34) адамдын ден соолугуна болгон тобокелдикке баа берүү - белгилүү бир шарттарда адамдын жашоо чөйрөсүнүн факторлорунун адамдардын конкреттүү тобуна таасир тийгизүүсүнүн натыйжасында өөрчүп кетүүгө жөндөмдүү зыяндуу натыйжалардын сандык жана сапаттык мүнөздөмөсү, айлана-чөйрөнүн (абанын, суунун, тамак-аш азыктарынын) булганышынын жагымсыз кесепеттерин божомолдоо; 35) иммунизациялоодон кийинки кыйыр таасир (мындан ары - ИККТ) - Алдын ала эмдөөлөрдүн календарына киргизилген алдын ала эмдөөдөн, ошондой эле иммунизациялоодон кийин келип чыккан, медициналык көз караштан алганда, ар кандай жагымсыз көрүнүш менен туюндурулган эпидемиялык көрсөткүчтөр боюнча алдын ала эмдөөдөн келип чыгуучу вакцинадан кийинки оорунун өтүшүп кетүүсү; 36) популяциялык иммунитет (жамааттык иммунитет) - калктын иммунитетинин өнүгүүсүнүн негизинде, же болбосо вакцинациялоонун, же болбосо мурда жугуштуу оору менен ооругандыгынын натыйжасында келип чыгуучу жугуштуу оорудан кыйыр коргонуу; 37) бирдиктүү саламаттык принциби - адамдын ден соолугунун, жаныбарлардын саламаттыгынын жана айлана-чөйрөнүн ортосундагы өз ара байланыш, ошондой эле калктын саламаттыгын камсыз кылуу үчүн секторлор аралык координациялоо каралуучу ыкма; 38) табигый очоктуу жугуштуу оорулар - козгогучтары айрым аймактарда - табигый очоктордо, жаныбарлардын, кемирүүчүлөрдүн, канаттуулардын, кан соргуч муунак буттуулардын (ар кандай жугуштуу оорулардын резервуарларында) организминде жайгашкан, узак мезгилге чейин сакталуучу (жаныбарлардан адамга жугуучу) жугуштуу оорулар, мында табигый очоктун эпидемиологиялык таасири козгогучтун циркуляциясынын тездигине жана калктын экосистема менен байланышуу даражасына жараша болот; 39) оорулардын алдын алуу - оорулардын келип чыгуу жана таркап кетүү ыктымалдыгынын алдын алууга же азайтууга, же болбосо анын агымын токтотууга, рецидивди жана өтүшүп кетүүнү болтурбоого багытталган иш-чаралар; 40) профилактикалык дарылоо - ооруну жугузуу же күчөтүү коркунучуна кабылган адамдарда дары-дармектердин жардамы менен оорунун өөрчүшүн же күчөшүн алдын алуу методу; 41) профилактикалык иш-чаралар - климаттын, экологиянын өзгөрүшүнүн, жол-транспорт кырсыктарын кошуп алганда, жашоо чөйрөсүнүн факторлорунун калкка тийгизген терс таасирин жоюуга же азайтууга, оорулардын, массалык уулануулардын, өзгөчө кырдаалдардын келип чыгышынын жана таркап кетүүсүнын алдын алууга жана алардын кесепеттерин жоюуга багытталган уюштуруучулук, административдик, инженердик-техникалык, медициналык-санитардык, ветеринардык, адаптациялык жана башка чаралар; 42) алдын ала эмдөөлөр - жугуштуу ооруларды өзгөчө кабылдабай тургандай болуусу үчүн адамдын организмине медициналык иммунобиологиялык препараттарды киргизүү; 43) психикалык-социалдык кеңеш берүү - психикалык-эмоционалдык стрессти жеңүүгө жана жугуштуу оору боюнча чечим кабыл алууга мүмкүнчүлүк берүүчү текшерилип жаткан адам менен колдоо көрсөтүп жаткан адамдын ортосундагы купуя диалог; 44) психикалык активдүү зат - өзүнө Кыргыз Республикасында контролго алынууга тийиш болгон баңги каражаттарынын, психотроптук заттардын жана алардын прекурсорлорунун улуттук тизмелериндеги заттарды камтыган, борбордук нерв системасынын иштешине таасир этүүчү, ал тургай аң-сезимди өзгөрткөнгө чейин, психикалык ал-абалдын өзгөрүшүнө алып келүүчү зат; 45) психикалык саламаттык - мында адам өзүнүн мүмкүнчүлүктөрүн ишке ашыруучу, турмуштук оорчулуктарга жана стресске натыйжалуу туруштук берүүчү, түшүнүү менен жемиштүү иш жүргүзүүчү жана социумду өнүктүрүүгө өзүнүн салымын кошуучу психологиялык жана социалдык бейпилдик абалы; 46) мажбурлап күбөлөндүрүү - жугуштуу ооруларды жугузуп алгандыгын адамдын макулдугусуз, сот же тергөө органдарынын чечими боюнча жүргүзүлүүчү медициналык текшерүү; 47) АИВ боюнча тесттен кийинки кеңеш берүү - АИВ боюнча тесттин жыйынтыктарын талкуулоо максатында психикалык-социалдык кеңеш берүү; 48) кургак учуктун болжолдонгон учуру - адамдын кургак учукка чалдыгуусунун симптомдору же белгилери (жөтөл, арыктоо, түнкүсүн тердөө жана дене табынын жогорулашы); 49) тузду таратуучулар - менчигинин түрүнө жана ведомстволук баш ийүүсүнө карабастан тузду ташып келинүүчү же сатуучу юридикалык жана жеке жактар; 50) санитардык-карантиндик контроль - адамдын ден соолугу үчүн потенциалдуу кооптуу продукцияны (товарларды) ташып келүүнү, жугуштуу жана массалык жугуштуу эмес ооруларды (ууланууларды) ташып келүүнү, келип чыгышын жана таркап кетүүсүн болтурбоо максатында мамлекеттик чек ара аркылуу өткөрүү пункттарында, мамлекеттер аралык өткөрүүчү темир жол станцияларында же кошулган станцияларда адамдарга, транспорт каражаттарына жана мамлекеттик санитардык-эпидемиологиялык көзөмөлгө (контролго) алынган продукцияга (товарларга) карата мамлекеттик санитардык-эпидемиологиялык көзөмөлдүн (контролдун) түрү; 51) калктын санитардык-эпидемиологиялык бейпилдиги - жашоо чөйрөнүн факторлорунун адамга зыяндуу таасири болбогон жана анын турмуш-тиричилигинин жагымдуу шарттары камсыз кылынган адамдын жашоо чөйрөсүнүн, калктын саламаттыгынын абалы; 52) санитардык-эпидемиологиялык кырдаал - белгилүү бир аймакта белгилүү бир убакта калктын ооруп калуу деңгээли жана жашоо чөйрөсүнүн абалы; 53) алдын ала эмдөө сертификаты - адамдын алдын ала эмдөөлөрү катталган документ; 54) коомдун саламаттыгын сактоо кызматы - иши сергек жашоо мүнөзүн калыптандырууга жана жарандардын ден соолугун чыңдоого, калктын саламаттыгынын абалына мониторинг жүргүзүүгө, жугуштуу жана жугуштуу эмес оорулардын алдын алууга, санитардык-эпидемиологиялык бейпилдикке жана коомдун саламаттыгын сактоо боюнча кызмат көрсөтүүгө багытталган, менчигинин түрүнө карабастан коомдун саламаттыгын сактоо уюмдарынын системасы; 55) социалдык-гигиеналык мониторинг - калктын саламаттыгынын абалына жана жашоо чөйрөсүнө байкоо жүргүзүүнүн, аларды талдоонун, ден соолук үчүн тобокелдиктерге баа берүүнүн жана божомолдоонун, ошондой эле калктын саламаттыгынын абалы менен жашоо чөйрөсүнүн факторлорунун, анын ичинде өзгөчө кырдаалдарда, эпидемияларда, таасиринин ортосундагы себеп-натыйжалык байланыштарды аныктоонун мамлекеттик системасы; 56) социалдык аралык сактоо - адамдардын ортосундагы физикалык аралыкты алыстатуу аркылуу жугуштуу ооруларды токтотууга же таркап кетүүсүн басаңдатууга жана жакындан байланышуу санын азайтууга, адамдардын топтолуусун болтурбоого багытталган медикаментоздук эмес мүнөздөгү санитардык-эпидемиологиялык иш-чаралардын комплекси; 57) социалдык мобилизация - жалпы максатка жетүү үчүн коомдун бардык негизги секторлору чогуу иштөөчү, пландаштырылган процесс; 58) ооруга байланыштуу стигматизация - белгилүү бир адам же жалпы мүнөздөмөлөрү бар адамдардын тобу менен белгилүү бир оору боюнча терс ассоциациясынын келип чыгышы, ушундай адамдарга карата бир тараптуулуктун, стереотиптердин, басмырлоонун жана сегрегациянын таркап кетүүсү жана/же алардын ооруга чалдыгуусуна байланыштуу өздөрүнүн статусун жоготуусу менен туюндурулат; 59) ден соолукту чыңдоо - адамдарга жана жамааттарга социалдык, экономикалык, экологиялык жана башка факторлордун, ошондой эле жашоо чөйрөнүн жана жашоо мүнөзүнүн ден соолукка тийгизген таасирин түшүнүүгө жана ден соолукту жакшыртуу максатында аларды контролдоону күчөтүүгө мүмкүндүк берүүчү процесс; 60) калктын аялуу топтору - оор турмуштук кырдаалга дуушар болгон жана/же эпидемиологиялык ыңгайсыз райондо жашаган жана/же тобокелдик тобуна кирген ооруга чалдыккан адамдардын топтору; 61) коомдун саламаттыгын сактоо кызматтарын көрсөтүү - жеке жана юридикалык жактардын суроо-талаптарын аткаруу боюнча алардын компетенциясынын алкагында жүзөгө ашырылуучу жана алардын укуктарын ишке ашырууга, мыйзамдуу кызыкчылыктарын канааттандырууга же болбосо ушул Мыйзамды аткаруунун натыйжасында келип чыгуучу милдеттерди аткарууга багытталган коомдун саламаттыгын сактоо кызматтарынын ишинин натыйжасы; 62) ден соолук жана оорулардын келип чыгышы үчүн тобокелдик факторлору - оорунун пайда болуу ыктымалдыгын арттыруучу же адамдын саламаттыгынын абалына жагымсыз таасир тийгизүүгө алып келүүчү факторлор; 63) кант диабети боюнча тобокелдик факторлору - кант диабети боюнча оорлошкон тукум куучулук, ашыкча салмак, гипертониялык оору, салмагы 4,5 кг жогору болгон балдардын төрөлүшү; 64) калктын максаттуу топтору - оорунун келип чыгуусунун жана анын өөрчүшүнүн, өтүшүп кетишинин жана майыптуулукка, эрте өлүмгө алып келүүчү кесепеттеринин тобокелдиги жогору болгон адамдардын топтору; 65) ден соолуктун санарип паспорту - адамдын саламаттыгынын абалы жана ага көрсөтүлүүчү медициналык жардам жөнүндө санариптик саламаттык сактоо субъекттери тарабынан электрондук булактардан өмүр бою калыптандырылуучу, жеке жакка, ошондой эле саламаттык сактоо кызматкерлерине жеткиликтүү болгон коргоого алынган түзүмдөштүрүлгөн жеке медициналык маалыматтарды Министрлер Кабинети тарабынан аныкталуучу тартипте топтоо; 66) эпидемиялык очок - жугуштуу ооруну айланасындагыларга жугузуу кооптуулугунун чегинде чектеш аймагы менен жугуштуу ооруну козгогучтун булагы чыккан жер; 67) профилактика - ден соолукту сактоого жана чыңдоого, оорулардын келип чыгышынын жана (же) таралышынын алдын алууга, аларды эрте табууга, алардын келип чыгышынын жана өөрчүшүнүн себептерин жана шарттарын аныктоого, ошондой эле адамдын ден соолугуна зыяндуу таасирлерди четтетүүгө багытталган иш-чаралардын комплекси.

Спросить юриста