Перейти к содержимому
GPTKG
ст. 9
Закон КР от 21 июля 1997 года № 57 "О государственном пенсионном социальном страховании" · ст. 9Статус: действует

Статья 9. Возраст и стаж, необходимые для получения пенсий

1.

Право на пенсию по возрасту имеют мужчины, достигшие возраста 63 лет, женщины - 58 лет.

Необходимый минимальный страховой стаж для получения права на пенсию по возрасту составляет:

с 1 июля 2024 года по 31 декабря 2025 года - 5 лет;

с 1 января 2026 года по 31 декабря 2026 года - 6 лет;

с 1 января 2027 года по 31 декабря 2027 года - 7 лет;

с 1 января 2028 года по 31 декабря 2028 года - 8 лет;

с 1 января 2029 года по 31 декабря 2029 года - 9 лет;

с 1 января 2030 года по 31 декабря 2030 года - 10 лет;

с 1 января 2031 года по 31 декабря 2031 года - 11 лет;

с 1 января 2032 года по 31 декабря 2032 года - 12 лет;

с 1 января 2033 года по 31 декабря 2033 года - 13 лет;

с 1 января 2034 года по 31 декабря 2034 года - 14 лет;

с 1 января 2035 года по 31 декабря 2036 года - 15 лет;

с 1 января 2037 года по 31 декабря 2038 года - 16 лет;

с 1 января 2039 года по 31 декабря 2040 года - 17 лет;

с 1 января 2041 года по 31 декабря 2042 года - 18 лет;

с 1 января 2043 года по 31 декабря 2044 года - 19 лет;

с 1 января 2045 года - 20 лет.

2.

На льготных условиях имеют право на пенсию по возрасту независимо от места последней работы работники:

а) занятые полный рабочий день на подземных работах, на работах с особо вредными и особо тяжелыми условиями труда - по Списку № 1 производств, работ, профессий, должностей и показателей на подземных работах, на работах с особо вредными и особо тяжелыми условиями труда, занятость в которых дает право на пенсию по возрасту (по старости) на льготных условиях (далее - Список № 1), утверждаемому Кабинетом Министров Кыргызской Республики:

мужчины - по достижении 53 лет и при общем страховом стаже работы не менее 20 лет, из них не менее половины требуемого страхового стажа на указанных работах;

женщины - по достижении 48 лет и при общем страховом стаже работы 15 лет, из них не менее половины требуемого страхового стажа на указанных работах.

При наличии стажа работы менее половины требуемого страхового стажа по Списку № 1 возраст, предусмотренный пунктом 1 настоящей статьи, уменьшается на один год за каждый полный год указанной работы.

Назначение и выплата пенсий по Списку № 1 производятся отделениями Социального фонда за счет средств социального страхования;

б) занятые полный рабочий день на других работах с вредными и тяжелыми условиями труда - по Списку № 2 производств, работ, профессий, должностей и показателей с вредными и тяжелыми условиями труда, занятость в которых дает право на пенсию по возрасту (по старости) на льготных условиях (далее - Список № 2), утверждаемому Кабинетом Министров Кыргызской Республики:

мужчины - по достижении 58 лет и при общем страховом стаже работы не менее 25 лет, из них не менее половины требуемого страхового стажа на указанных работах;

женщины - по достижении 53 лет и при общем страховом стаже работы не менее 20 лет, из них не менее половины требуемого страхового стажа на указанных работах;

работницы текстильных производств, занятые на станках и машинах, по списку производств и профессий, утверждаемому Кабинетом Министров Кыргызской Республики, - по достижении 53 лет и при страховом стаже на указанных работах не менее 20 лет.

Назначение и выплата пенсий по Списку № 2 и работницам текстильных производств производятся работодателем по месту выработки большей части льготного стажа и до достижения работником общеустановленного возраста выхода на пенсию в соответствии с пунктом 1 настоящей статьи за счет средств работодателя.

В случае ликвидации, реорганизации предприятия выплата пенсий лицам, выработавшим необходимый стаж работы по Списку № 2, и работницам текстильных производств производится органами Социального фонда при условии капитализации и передачи средств, предназначенных на выплату этих пенсий.

3.

Лица (в том числе временно направленные или командированные), принимавшие участие в работах по ликвидации последствий аварии на Чернобыльской АЭС в пределах зоны отчуждения или занятые в этот период на эксплуатации или других работах на Чернобыльской АЭС, а также военнослужащие и военнообязанные, призванные на специальные сборы и привлеченные к выполнению в этот период работ, связанных с ликвидацией последствий указанной аварии, независимо от места дислокации и выполняемых работ, а также лица начальствующего и рядового состава органов внутренних дел, Государственной противопожарной службы, проходившие службу в зоне отчуждения, имеют право на пенсию по возрасту:

а) участники 1986-1987 годов:

мужчины - по достижении 53 лет и при страховом стаже 20 лет независимо от продолжительности работы в зоне отчуждения;

женщины - по достижении 48 лет и при страховом стаже 15 лет независимо от продолжительности работы в зоне отчуждения;

б) участники 1988-1989 годов:

мужчины - по достижении 58 лет и при страховом стаже 25 лет независимо от продолжительности работы в зоне отчуждения;

женщины - по достижении 53 лет и при страховом стаже 20 лет независимо от продолжительности работы в зоне отчуждения.

4.

Лицам, больным гипофизарным нанизмом (лилипуты), и диспропорциональным карликам пенсия по возрасту устанавливается:

мужчинам - по достижении 45 лет и при страховом стаже 20 лет;

женщинам - по достижении 40 лет и при страховом стаже 15 лет.

5.

Лицам, проживавшим и работавшим в условиях высокогорья (в соответствии с Перечнем населенных пунктов, расположенных в условиях высокогорья, утверждаемым Кабинетом Министров Кыргызской Республики по согласованию с Жогорку Кенешем Кыргызской Республики), пенсии по возрасту устанавливаются:

а) мужчинам - по достижении 55 лет, женщинам - по достижении 50 лет, если они проработали не менее 20 календарных лет в условиях высокогорья и имеют общий страховой стаж соответственно 25 и 20 лет;

б) женщинам, родившим трех и более детей и воспитавшим их до восьмилетнего возраста, - по достижении 45 лет и при страховом стаже 20 лет, если они проработали не менее 15 календарных лет в условиях высокогорья.

Расходы, связанные с досрочным выходом на пенсию лиц, указанных в настоящем пункте, до достижения общеустановленного возраста выхода на пенсию финансируются из республиканского бюджета.

6.

Лицам, проживавшим и работавшим в отдаленных и труднодоступных зонах (в соответствии с Перечнем населенных пунктов, расположенных в отдаленных и труднодоступных зонах, утверждаемым Кабинетом Министров Кыргызской Республики по согласованию с Жогорку Кенешем Кыргызской Республики), пенсии по возрасту устанавливаются мужчинам - по достижении 60 лет, женщинам - по достижении 55 лет, если они проработали соответственно не менее 25 и 20 календарных лет в отдаленных и труднодоступных зонах.

Расходы, связанные с досрочным выходом на пенсию лиц, указанных в настоящем пункте, до достижения общеустановленного возраста выхода на пенсию финансируются из республиканского бюджета.

7.

Женщины, родившие пять и более детей и воспитавшие их до восьмилетнего возраста, имеют право на пенсию по возрасту по достижении 53 лет и при страховом стаже 15 лет.

Матери инвалидов с детства, воспитавшие их до восьмилетнего возраста, имеют право на пенсию по возрасту по достижении 53 лет и при страховом стаже 20 лет.

Расходы, связанные с досрочным выходом на пенсию лиц, указанных в настоящем пункте, до достижения общеустановленного возраста выхода на пенсию финансируются из республиканского бюджета.

8.

Работники, высвобождаемые с предприятий, учреждений и организаций в связи с их реорганизацией, ликвидацией, осуществлением мероприятий по сокращению численности штата, имеют право на пенсию:

мужчины, достигшие ко дню высвобождения 61 года, - при страховом стаже 25 лет;

женщины, достигшие ко дню высвобождения 56 лет, - при страховом стаже 20 лет.

Назначение этих пенсий производится при условии внесения работодателем в Социальный фонд средств на выплату пенсии до достижения общеустановленного возраста выхода на пенсию.

(В редакции Законов Кыргызской Республики от 18 июля 2008 года № 152, 15 июня 2012 года № 84, 26 апреля 2023 года № 93, 10 мая 2024 года № 84)

Кыргызча
Пенсия алуу үчүн зарыл курак жана стаж 1. Курагы боюнча пенсияга 63 жашка толгон эркектер, 58 жашка толгон аялдар укуктуу. Курагы боюнча пенсияга укук алуу үчүн зарыл болгон минималдык камсыздандыруу стажы төмөнкүнү түзөт: 2024-жылдын 1-июлунан тартып 2025-жылдын 31-декабрына чейин - 5 жыл; 2026-жылдын 1-январынан тартып 2026-жылдын 31-декабрына чейин - 6 жыл; 2027-жылдын 1-январынан тартып 2027-жылдын 31-декабрына чейин - 7 жыл; 2028-жылдын 1-январынан тартып 2028-жылдын 31-декабрына чейин - 8 жыл; 2029-жылдын 1-январынан тартып 2029-жылдын 31-декабрына чейин - 9 жыл; 2030-жылдын 1-январынан тартып 2030-жылдын 31-декабрына чейин - 10 жыл; 2031-жылдын 1-январынан тартып 2031-жылдын 31-декабрына чейин - 11 жыл; 2032-жылдын 1-январынан тартып 2032-жылдын 31-декабрына чейин - 12 жыл; 2033-жылдын 1-январынан тартып 2033-жылдын 31-декабрына чейин - 13 жыл; 2034-жылдын 1-январынан тартып 2034-жылдын 31-декабрына чейин - 14 жыл; 2035-жылдын 1-январынан тартып 2036-жылдын 31-декабрына чейин - 15 жыл; 2037-жылдын 1-январынан тартып 2038-жылдын 31-декабрына чейин - 16 жыл; 2039-жылдын 1-январынан тартып 2040-жылдын 31-декабрына чейин - 17 жыл; 2041-жылдын 1-январынан тартып 2042-жылдын 31-декабрына чейин - 18 жыл; 2043-жылдын 1-январынан тартып 2044-жылдын 31-декабрына чейин - 19 жыл; 2045-жылдын 1-январынан тартып - 20 жыл. 2. Курагы боюнча пенсияга, акыркы иштеген ордуна көзкарандысыз түрдө, жеңилдик берилүүчү шарттарда төмөнкү кызматкерлер укуктуу: а) жер астындагы жумуштарда, эмгек шарттары өзгөчө зыяндуу жана өзгөчө оор болгон жумуштарда толук жумуш күнүндө иштегендер - Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинети тарабынан бекитилүүчү, жеңилдетилген шарттарда курагы боюнча (карылыгы боюнча) пенсияга чыгууга укук берүүчү, жер алдындагы жумуштарга, эмгек шарттары өзгөчө зыяндуу жана өзгөчө оор болгон жумуштарга тиешелүү өндүрүштөрдүн, жумуштардын, кесиптердин, кызмат орундарынын жана көрсөткүчтөрдүн № 1 Тизмеси боюнча (мындан ары - № 1 Тизме): эркектер - 53 жашка толгон жана жалпы камсыздандыруу иш стажы кеминде 20 жыл болгон, анын ичинде талап кылынган камсыздандыруу стажынын кеминде жарымын көрсөтүлгөн жумуштарда иштегендер; аялдар - 48 жашка толгон жана жалпы камсыздандыруу иш стажы 15 жыл болгон, анын ичинде талап кылынган камсыздандыруу стажынын кеминде жарымын көрсөтүлгөн жумуштарда иштегендер. Иш стажы № 1 Тизме боюнча талап кылынуучу камсыздандыруу стажынын теңинен аз болгондо ушул берененин 1-пунктунда каралган жаш курак көрсөтүлгөн иштин ар бир толук жылы үчүн бир жылга кыскартылат. № 1 Тизме боюнча пенсия дайындоо жана төлөп берүү социалдык камсыздандыруу каражаттарынын эсебинен Социалдык фонддун бөлүмдөрү тарабынан жүргүзүлөт; б) эмгек шарттары зыяндуу жана оор болгон башка жумуштарда толук жумуш күнүндө иштегендер - Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинети тарабынан бекитилүүчү, жеңилдетилген шарттарда жаш курагы боюнча (карылыгы боюнча) пенсияга чыгууга укук берүүчү, эмгек шарттары өзгөчө зыяндуу жана өзгөчө оор болгон өндүрүштөрдүн, жумуштардын, кесиптердин, кызмат орундарынын жана көрсөткүчтөрдүн № 2 Тизмеси (мындан ары - № 2 Тизме) боюнча: эркектер - 58 жашка толгон жана жалпы камсыздандыруу иш стажы кеминде 25 жыл болгон. анын ичинде талап кылынган камсыздандыруу стажынын кеминде жарымын көрсөтүлгөн жумуштарда иштегендер; аялдар - 53 жашка толгон жана жалпы камсыздандыруу иш стажы кеминде 20 жыл болгон, анын ичинде талап кылынган камсыздандыруу стажынын кеминде жарымын көрсөтүлгөн жумуштарда иштегендер; текстиль өндүрүштөрүнүн станоктордо жана машиналарда иштеген аял кызматкерлери Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинети тарабынан бекитилүүчү өндүрүштөрдүн жана кесиптердин тизмеси боюнча, - 53 жашка толгондо жана көрсөтүлгөн жумуштардагы камсыздандыруу стажы кеминде 20 жыл болгондо. № 2 Тизме боюнча жана текстиль өндүрүштөрүнүн аял кызматкерлерине пенсия дайындоо жана төлөө иши жеңилдиктүү иш стажынын көпчүлүк бөлүгүн иштеп кеткен жердеги жумуш берүүчү тарабынан жана ушул берененин 1-пунктуна ылайык, кызматкер жалпыга белгиленген пенсиялык куракка жеткенге чейин жумуш берүүчүнүн каражаттарынын эсебинен жүргүзүлөт. Ишкана жоюлган, кайра уюштурулган учурда № 2 Тизме боюнча зарыл болгон иш стажын иштеген адамдарга жана текстиль өндүрүштөрүнүн аял кызматкерлерине пенсия төлөө, ал пенсияны төлөөгө арналган каражаттар капиталдаштырылган жана өткөрүлүп берилген шартта Социалдык фонддун органдары тарабынан жүргүзүлөт. 3. Чернобыль АЭСиндеги авариянын кесепеттерин жоюу боюнча жумуштарга калк көчүрүлүп чыгарылган аймакта катышкан же болбосо ошол мезгилде Чернобыль АЭСин иштетүүдө же андагы башка жумуштарда иштеген адамдар (анын ичинде убактылуу жиберилген же иш сапарына жөнөтүлгөн), ошондой эле, жайгаштырылган жерине жана аткарган ишине көз карандысыз түрдө, ошол мезгилде атайын аскердик жыйындарга чакырылган жана аталган авариянын кесепеттерин жоюуга байланышкан жумуштарды аткарууга тартылган аскер кызматчылары жана аскерге милдеттүүлөр, ошондой эле, ички иштер органдарынын, өрткө каршы мамлекеттик кызматтын калк көчүрүлүп чыгарылган аймакта кызмат өтөгөн жетекчи жана катардагы курамындагы адамдар курагы боюнча пенсияга чыгууга укуктуу: а) 1986-1987-жылдардагы катышуучулар: эркектер - 53 жашка толгон жана калк көчүрүлүп чыгарылган аймактагы жумуш иштөөсүнүн узактыгына көз карандысыз түрдө камсыздандыруу стажы 20 жыл болгондор; аялдар - 48 жашка толгон жана калк көчүрүлүп чыгарылган аймактагы жумуш иштөөсүнүн узактыгына көз карандысыз түрдө камсыздандыруу иш стажы 15 жыл болгондор; б) 1988-1989-жылдардагы катышуучулар: эркектер - 58 жашка толгон жана калк көчүрүлүп чыгарылган аймактагы жумуш иштөөсүнүн узактыгына көз карандысыз түрдө камсыздандыруу иш стажы 25 жыл болгондор; аялдар - 53 жашка толгон жана калк көчүрүлүп чыгарылган аймактагы жумуш иштөөсүнүн узактыгына көз карандысыз түрдө камсыздандыруу иш стажы 20 жыл болгондор. 4. Гипофиздик нанизм дартына чалдыккан адамдарга (лилипуттарга) жана диспропорциялуу эргежээлдерге курагы боюнча пенсия мындайча белгиленет: эркектерге - 45 жашка толгон жана 20 жыл камсыздандыруу иш стажы болгондорго; аялдарга - 40 жашка толгон жана 15 жыл камсыздандыруу иш стажы болгондорго. 5. Бийик тоо шартында жашаган жана иштеген адамдарга (Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңеши менен макулдашуу боюнча Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинети тарабынан бекитилүүчү бийик тоо шартында жайгашкан калктуу конуштардын Тизмегине ылайык) курагы боюнча пенсия төмөнкүдөй учурларда белгиленет: а) 55 жашка толгон эркектерге, 50 жашка толгон аялдарга, эгерде алар бийик тоо шартында кеминде 20 календардык жыл иштесе жана жалпы камсыздандыруу иш стажы тийиштүү түрдө 25 жана 20 жыл болсо; б) үч жана андан ашык бала төрөгөн жана аларды сегиз жашка чейин тарбиялап чоңойткон аялдарга - алар 45 жашка толгондо жана алардын 20 жыл камсыздандыруу иш стажы болгондо, эгерде алар бийик тоо шартында кеминде 15 календардык жыл иштесе. Ушул пунктта көрсөтүлгөн адамдардын пенсияга мөөнөтүнөн мурда, жалпыга белгиленген пенсия курагына жеткенге чейин чыгуусуна байланышкан чыгымдар республикалык бюджеттен каржыланат. 6. Алыскы жана барууга кыйын аймактарда жашаган жана иштеген адамдарга (Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңеши менен макулдашуу боюнча Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинети тарабынан бекитилүүчү алыскы жана барууга кыйын аймактарда жайгашкан калктуу конуштардын Тизмесине ылайык) курагы боюнча пенсия 60 жашка толгон эркектерге, 55 жашка толгон аялдарга белгиленет, эгерде алар алыскы жана барууга кыйын аймактарда кеминде тиешелүү түрдө 25 жана 20 календардык жыл иштесе. Ушул пунктта көрсөтүлгөн адамдардын пенсияга мөөнөтүнөн мурда, жалпыга белгиленген пенсия курагына жеткенге чейин чыгуусуна байланышкан чыгымдар республикалык бюджеттен каржыланат. 7. Беш жана андан көп бала төрөгөн жана аларды сегиз жашка чейин тарбиялап чоңойткон аялдар 53 жашка толгондо жана 15 жыл камсыздандыруу иш стажы болгондо курагы боюнча пенсияга чыгууга укуктуу. Төрөлгөндөн тубаса майып балдары бар, аларды сегиз жашка чейин тарбиялап чоңойткон аялдар 53 жашка толгондо жана камсыздандыруу иш стажы 20 жыл болгондо курагы боюнча пенсияга чыгууга укуктуу. Ушул пунктта көрсөтүлгөн адамдардын пенсияга мөөнөтүнөн мурда, жалпыга белгиленген пенсия курагына жеткенге чейин чыгуусуна байланышкан чыгымдар республикалык бюджеттен каржыланат. 8. Ишканаларды, мекемелерди жана уюмдарды кайра уюштуруудан, жоюудан улам, алардын штатынын санын кыскартуу боюнча иш-чараларды жүзөгө ашыруудан улам жумуштан бошотулуп калган кызматкерлер пенсияга чыгууга укуктуу: эркектер - камсыздандыруу иш стажы 25 жыл болгон, жумуштан бошотулган күнгө карата 61 жашка толгондор; аялдар - камсыздандыруу иш стажы 20 жыл болгон, жумуштан бошотулган күнгө карата 56 жашка толгондор. Бул пенсияларды дайындоо пенсияга чыгуунун жалпыга белгиленген курагына жеткенге чейин жумуш берүүчү тарабынан пенсия үчүн Социалдык фондго каражат чегерилген шартта жүргүзүлөт. (Кыргыз Республикасынын 2008-жылдын 18-июлундагы № 152, 2012-жылдын 15-июнундагы № 84, 2023-жылдын 26-апрелиндеги № 93, 2024-жылдын 10-майындагы № 84 Мыйзамдарынын редакцияларына ылайык)