НК КР · ст. 117гл. 13действует

Статья 117. Понятие и виды налоговых проверок

Налоговая проверка осуществляется исключительно налоговыми органами.

Участниками налоговой проверки являются должностное лицо налогового органа, указанное в предписании, и налогоплательщик, а также налоговый представитель.

В случае необходимости налоговые органы могут привлечь экспертов, не заинтересованных в исходе налоговой проверки, для исследования отдельных вопросов, требующих специальных знаний и навыков, и получения консультаций.

Целью налоговой проверки является осуществление контроля и оказание содействия налогоплательщику в своевременном и полном исполнении им требований налогового законодательства Кыргызской Республики.

Налоговые проверки подразделяются на следующие виды:

1) выездная проверка;

2) камеральная проверка.

Выездная проверка подразделяется на следующие виды:

1) плановая проверка - проверка исполнения налогового обязательства по всем видам налогов;

2) внеплановая проверка - проверка исполнения налогового обязательства по всем видам налогов, осуществляемая в следующих случаях:

а) при ликвидации организации, за исключением случаев отсутствия в информационной системе налоговой службы факторов риска неуплаты налогов;

б) при прекращении деятельности индивидуального предпринимателя, за исключением случаев отсутствия в информационной системе налоговой службы факторов риска неуплаты налогов и представления налогоплательщиком налоговой отчетности с нулевыми показателями;

в) при получении налоговыми органами документально подтвержденных сведений, свидетельствующих о том, что у налогоплательщика имеются факты неправильного исчисления налога;

г) при получении налоговыми органами:

- определения суда о принятии заявления о признании организации и индивидуального предпринимателя банкротом;

- извещения о возбуждении процедуры процесса банкротства организации во внесудебном порядке.

При получении извещения уполномоченного государственного органа в сфере регистрации юридических лиц о том, что юридическое лицо находится в процессе ликвидации, налоговый орган обязан в течение 20 рабочих дней представить указанному уполномоченному государственному органу информацию о риске наличия налогового обязательства налогоплательщика. Информация о риске наличия налогового обязательства должна содержать указание относительно срока проведения налоговой проверки.

Непредставление налоговым органом информации о риске наличия налогового обязательства по истечении 15 рабочих дней со дня получения извещения уполномоченного государственного органа в сфере регистрации юридических лиц о том, что юридическое лицо находится в процессе ликвидации, является основанием для признания указанным уполномоченным государственным органом отсутствия у налогоплательщика налоговой задолженности;

3) встречная проверка - проверка, проводимая налоговыми органами в отношении третьих лиц, если при проведении налоговой проверки или обследования обоснованности образования сумм превышения НДС у налогового органа возникает необходимость в проверке, в том числе по запросам органа, рассматривающего жалобу налогоплательщика, или налоговых органов других государств отдельных документов, непосредственно связанных с операциями, осуществляемыми налогоплательщиком с указанными лицами;

4) перепроверка - проверка, осуществляемая налоговыми органами:

а) по полученным налоговым органом документально подтвержденным сведениям, свидетельствующим о том, что у ранее проверенного налогоплательщика имеются факты неправильного исчисления налогов, не выявленные ранее выездной проверкой, и мотивированного заявления должностного лица налогового органа с указанием причин, по которым документы не были проверены ранее;

б) по принятой налоговым органом уточненной налоговой отчетности налогоплательщика за налоговый период, охваченный ранее выездной проверкой, за исключением уточненной налоговой отчетности, представленной в соответствии с решением налогового органа по результатам налоговой проверки, не оспоренным налогоплательщиком, или обоснованность которого подтверждена судом.

Перепроверка производится исключительно по указанным документальным сведениям за указанный период. При этом перепроверка должна быть проведена должностным лицом органа налоговой службы, не участвовавшим в налоговой проверке, результаты которой перепроверяются.

Перепроверка, назначенная по результатам произведенного запроса, экспертизы, встречной проверки, полученным после периода завершения выездной проверки, может осуществляться должностным лицом органа налоговой службы, проводившим данную выездную проверку;

5) тематическая проверка - проверка, проводимая налоговыми органами по поручению уполномоченного налогового органа при рассмотрении жалобы налогоплательщика на решение налоговых органов, в целях установления конкретного факта.

Тематическая проверка может проводиться по вопросам, имеющим отношение к объектам налогообложения и налоговым обязательствам, обжалуемым налогоплательщиком, в том числе за периоды, ранее охваченные как выездной, так и камеральной проверкой.

Камеральная проверка по вопросам правильности исчисления налога проводится непосредственно по месту нахождения налогового органа по отчетным документам налогоплательщика и информации, поступающей в налоговые органы из других источников.

Проведение налоговой проверки не должно приостанавливать деятельность налогоплательщика, за исключением случаев, установленных законодательством Кыргызской Республики.

Камеральная проверка не проводится в отношении периода и налогового обязательства, проверенных ранее выездной плановой и внеплановой проверками.

Налоговые органы не вправе принимать решение о назначении выездной внеплановой проверки или перепроверки:

1) на основании писем и/или соответствующих обращений правоохранительных органов, а также служебных записок государственных органов в отношении налогоплательщика, по которому отсутствуют документально подтвержденные сведения, свидетельствующие о фактах неправильного исчисления налога;

2) по основаниям, в отношении которых ранее было вынесено решение уполномоченного налогового органа по результатам рассмотрения жалобы или решение суда, и эти решения не были отменены и/или признаны недействительными.

(В редакции Законов Кыргызской Республики от 3 апреля 2023 года № 78, 12 февраля 2025 года № 37, 31 июля 2025 года № 185, 29 октября 2025 года № 243, 6 августа 2026 года № 145 )

Кыргызча

Салыктык текшерүүлөр түшүнүгү жана анын түрлөрү 1. Салыктык текшерүү салык органдары тарабынан гана жүзөгө ашырылат. Салыктык текшерүүнүн катышуучулары болуп жазма буйрукта көрсөтүлгөн салык органынын кызмат адамдары жана салык төлөөчү, ошондой эле салык боюнча өкүл саналат. 2. Зарыл учурларда салык органдары атайын билимдерди жана тажрыйбаларды талап кылуучу айрым маселелерди изилдөө жана консультацияларды алуу үчүн салыктык текшерүүнүн жыйынтыгына кызыкдар болбогон эксперттерди ишке тартышы мүмкүн. 3. Салыктык текшерүүнүн максаты салык төлөөчү Кыргыз Республикасынын салык мыйзамдарынын талаптарын өз учурунда жана толук аткарышына контроль жүргүзүү жана көмөк көрсөтүү болуп саналат. 4. Салыктык текшерүүлөр төмөнкүдөй түрлөргө бөлүнөт: 1) көчмө текшерүү; 2) камералдык текшерүү. 5. Көчмө текшерүү төмөнкүдөй түрлөргө бөлүнөт: 1) пландуу текшерүү - салыктардын бардык түрлөрү боюнча салык милдеттенмесинин аткарылышын текшерүү; 2) пландан тышкары текшерүү - салыктын бардык түрлөрү боюнча салык милдеттенмесинин аткарылышына төмөнкү учурларда текшерүү жүргүзүлөт: а) салык кызматынын маалыматтык тутумунда салык төлөбөө тобокелдиги факторлору жок болгон учурларды кошпогондо, уюмду жоюуда; б) салык кызматынын маалымат тутумунда салык төлөбөө тобокелдик жана салык төлөөчү тарабынан нөлдүк көрсөткүчү менен салык отчетторун көрсөтүү факторлору жок болгон учурларды кошпогондо, жеке ишкердин иши токтотулганда; в) салык органдары салык төлөөчүдө салыкты туура эмес эсептөө фактылары бар экенин далилдеген документалдык жактан ырасталган маалыматтарды алган учурда; г) салык органдары төмөнкүлөрдү алганда: - уюмду жана жеке ишкерди банкрот деп таануу жөнүндө арызды кабыл алуу тууралуу соттун аныктамасын; - уюмдун банкроттук процессинин жол-жобосун соттон тышкаркы тартипте козгоо жөнүндө билдирүүнү алганда. Юридикалык жак жоюлуу процессинде тургандыгы жөнүндө юридикалык жактарды каттоо чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдын билдирүүсүн алган учурда, салык органы 20 жумуш күндүн ичинде көрсөтүлгөн ыйгарым укуктуу мамлекеттик органга салык төлөөчүнүн салык милдеттенмесинин болуу тобокелдиги жөнүндө маалымат берүүгө милдеттүү. Салык милдеттенменсинин болуу тобокелдиги жөнүндө маалыматта салыктык текшерүүнү жүргүзүү мөөнөтүнө карата көрсөтмө камтылууга тийиш. Юридикалык жак жоюлуу процессинде тургандыгы жөнүндө юридикалык жактарды каттоо чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдын билдирүүсүн алган күндөн тартып 20 жумуш күн өткөндөн кийин салык органы тарабынан салыктык милдеттенменин болуу тобокелдиги жөнүндө маалыматтын берилбеши, көрсөтүлгөн ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган тарабынан салык төлөөчүдө салык карызынын жок экендигин таануу үчүн негиз болуп саналат; 3) утурлама текшерүү - салыктык текшерүүнү же КНС ашыкча төлөнгөн суммаларынын пайда болушунун негиздүүлүгүн текшерүүнү жүргүзүүдө салык органында зарылдык келип чыкса, анын ичинде салык төлөөчүнүн даттануусун караган органдын же салык органдарынын суроо-талаптары боюнча, көрсөтүлгөн адамдар менен салык төлөөчү ишке ашыруучу операцияларга түздөн-түз байланышкан айрым документтерди текшерүү зарылдыгы келип чыкса, үчүнчү жактарга карата салык кызматынын органдары жүргүзүүчү текшерүү; 4) кайра текшерүү - салык органдары тарабынан жүзөгө ашырылуучу төмөнкүдөй текшерүү: а) мурда текшерилген салык төлөөчү боюнча көчмө текшерүүдө аныкталбаган салыктарды туура эмес эсептөө фактылары бар экендигин көбөлөндүрүүчү документтин негизинде ырасталган маалыматтарды салык органдары алган учурда жана документтер мурда текшерилбегендигинин себептери көрсөтүлгөн салык органынын кызмат адамынын жүйөлүү арызын алганда; б) салык төлөөчү тарабынан талашылбаган же негиздүүлүгү сот тарабынан ырасталган, салыктык текшерүүнүн жыйынтыгы боюнча салык органынын чечимине ылайык берилген такталган салык отчеттуулугунан тышкары, салык төлөөчүнүн мурда көчмө текшерүүдө камтылган салык мезгили үчүн салык органы тарабынан кабыл алынган такталган салык отчеттуулугу боюнча; Кайра текшерүү көрсөтүлгөн мезгил үчүн көрсөтүлгөн документтик маалыматтар боюнча гана жүргүзүлөт. Мында кайра текшерүүнүн натыйжасы кайра текшерилип жаткан салыктык текшерүүгө катышпаган салык кызматынын органынын кызмат адамы жүргүзүүгө тийиш. Суроо-талаптын, жүргүзүлгөн экспертизанын, утурлама текшерүүнүн көчмө текшерүү аяктаган мезгилден кийин алынган натыйжалары боюнча дайындалган кайра текшерүү ушул көчмө текшерүүнү жүргүзгөн салык кызматынын органынын кызмат адамы тарабынан жүзөгө ашырылат. 5) тематикалык текшерүү - конкреттүү фактты белгилөө максатында салык органдарынын чечимине салык төлөөчүнүн даттануусун кароодо ыйгарым укуктуу салык органынын тапшырмасы боюнча салык органдары тарабынан жүргүзүлөт. Тематикалык текшерүү салык төлөөчү даттанган салык салуу объекттерине жана салыктык милдеттенмелерге тиешеси бар маселелер боюнча, анын ичинде мурда көчмө, ошондой эле камералык текшерүүдө камтылган мезгилдер үчүн да жүргүзүлүшү мүмкүн. 6. Салыкты туура эсептөө маселелери боюнча камералдык текшерүү салык төлөөчүнүн отчеттук документтери жана башка булактардан салык кызматынын органдарына түшкөн маалыматтар боюнча түздөн-түз салык кызматынын органдары турган жерде жүргүзүлөт. 7. Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында белгиленген учурлары кошпогондо, салыктык текшерүүлөрдү жүргүзүү салык төлөөчүнүн ишин токтотпошу керек. 8. Камералдык текшерүү мурда көчмө пландалган жана пландан тышкары текшерүүлөр менен текшерилген мезгилге жана салыктык милдеттенмеге карата жүргүзүлбөйт. 9. Салык органдары төмөнкүлөрдүн негизинде пландан тышкаркы көчмө текшерүүнү же кайра текшерүүнү дайындоо жөнүндө чечим кабыл алууга укуксуз: 1) салыкты туура эмес эсептөө фактыларын күбөлөндүрүүчү документтер менен ырасталган маалыматтары жок болгон салык төлөөчүгө карата укук коргоо органдарынын каттарынын жана/же тиешелүү кайрылууларынын, ошондой эле мамлекеттик органдардын кызматтык каттарынын негизинде; 2) даттанууну кароонун натыйжалары же соттун чечими боюнча ыйгарым укуктуу салык органы тарабынан мурда чечим кабыл алынган жана бул чечимдер жокко чыгарылбаган жана/же жараксыз деп таанылган негиздер боюнча. Эскертүү! Кыргыз Республикасынын 2023-жылдын 3-апрелиндеги № 78 Мыйзамы менен киргизилген өзгөртүүлөр мамлекеттик тилдеги текстке дал келбейт. (КР 2023-жылдын 3-апрелиндеги № 78, 2025-жылдын 12-февралындагы № 37, 2025-жылдын 31-июлундагы № 185 , 2025-жылдын 29-октябрындагы № 243 Мыйзамдарынын редакцияларына ылайык)

Спросить юриста