УПК КР · ст. 172гл. 22действуетредакция 06.10.2026

Статья 172. Осмотр места происшествия

В целях непосредственного обнаружения, выявления и фиксации различных материальных объектов и следов на них, а также выяснения обстановки происшествия и установления иных обстоятельств, имеющих значение для уголовного дела, следователем проводится осмотр места происшествия.

При необходимости для участия в осмотре места происшествия могут быть приглашены потерпевший, подозреваемый, обвиняемый, свидетель и адвокат. С целью получения помощи по вопросам, которые нуждаются в специальных познаниях, следователь для участия в осмотре места происшествия может пригласить специалистов различных отраслей знаний.

Сотрудники органов дознания обязаны оказывать содействие при проведении осмотра места происшествия и по поручению следователя проводить необходимые мероприятия по охране места происшествия, выявлению очевидцев, обнаружению и задержанию лиц, совершивших уголовное преступление, либо по организации преследования подозреваемых по горячим следам, эвакуации пострадавших, транспортировке погибших, пресечению продолжающихся и предупреждению повторных уголовных преступлений, ликвидации иных последствий происшествия.

В случае невозможности своевременного прибытия следователя осмотр места происшествия по его поручению может быть произведен сотрудником органа дознания.

Осмотр места происшествия, являющегося жилищем или иным объектом, находящимся в собственности или ином праве, проводится с согласия проживающих в нем лиц.

В случае если проживающие в жилище или ином объекте лица возражают против осмотра либо являются детьми или заведомо страдающими психическими заболеваниями, принудительный осмотр места происшествия должен быть проведен на основании решения следственного судьи. В случае отказа в даче разрешения осмотр места происшествия не производится.

При наличии обстоятельств, не терпящих отлагательства, связанных с необходимостью спасения жизни людей или имущества либо непосредственным преследованием лица, в отношении которого имеется обоснованное подозрение в совершении преступления, осмотр места происшествия в жилище или ином объекте, находящихся в собственности или ином праве, может быть проведен на основании постановления следователя без получения решения следственного судьи. В этом случае следователь в установленном порядке в течение 24 часов с момента начала осмотра уведомляет следственного судью о проведении следственного действия. К уведомлению прилагается копия протокола осмотра места происшествия для проверки законности решения о его проведении. Получив указанное уведомление, следственный судья в течение 24 часов в порядке, предусмотренном статьей 270 настоящего Кодекса, проверяет законность проведенного осмотра места происшествия и выносит постановление о его законности или незаконности. В случае если следственный судья признает проведенное следственное действие незаконным, все доказательства, полученные в ходе осмотра места происшествия, признаются недопустимыми в соответствии с частью 4 статьи 80 настоящего Кодекса.

При осмотре места происшествия, являющегося жилым помещением или иным объектом, должно быть обеспечено присутствие проживающего в нем совершеннолетнего лица. В случае невозможности его присутствия приглашаются представители органа местного самоуправления.

Осмотр места происшествия, являющегося помещением организации, проводится в присутствии представителя администрации соответствующей организации. В случае невозможности обеспечить его участие в осмотре места происшествия об этом делается запись в протоколе.

Осмотр места происшествия в помещениях, занимаемых дипломатическими представительствами, а равно в помещениях, в которых проживают члены дипломатических представительств и их семьи, может проводиться с согласия главы дипломатического представительства или лица, его заменяющего, и в его присутствии. Согласие дипломатического представителя испрашивается через уполномоченный государственный орган. При проведении осмотра места происшествия обязательно присутствие прокурора и представителя уполномоченного государственного органа.

10.

Осмотр следов преступления и иных обнаруженных предметов проводится на месте происшествия. В случаях если для его проведения требуется продолжительное время или осмотр на месте затруднен, то предметы должны быть изъяты, упакованы, опечатаны, заверены подписями следователя, уполномоченного должностного лица органа дознания, зафиксированы с помощью фото-, видеосъемки на месте осмотра и доставлены в другое удобное для осмотра место. Изъятию подлежат только те предметы, которые могут иметь отношение к уголовному делу. При этом в протоколе осмотра места происшествия указываются индивидуальные признаки и особенности изымаемых предметов.

11.

Все обнаруженное и изъятое при осмотре места происшествия должно быть зафиксировано с помощью фото-, видеосъемки и предъявлено участникам осмотра, о чем делается отметка в протоколе.

12.

Лица, участвующие в осмотре места происшествия, вправе обращать внимание следователя на все то, что, по их мнению, может способствовать выяснению обстоятельств дела, а также имеют право делать заявления, которые подлежат занесению в протокол осмотра.

13.

Следователь имеет право запретить любому лицу покидать место осмотра происшествия до его окончания и совершать любые действия, которые мешают проведению осмотра.

14.

Повторный осмотр того же места происшествия может быть проведен в следующих случаях:

1) когда прокурором либо руководителем следственного подразделения дано в письменном виде обязательное для следователя указание о проведении повторного осмотра места происшествия;

2) когда условия первоначального осмотра места происшествия были неблагоприятны для эффективного восприятия объекта;

3) когда после первоначального осмотра места происшествия могут быть получены новые сведения;

4) если первоначальный осмотр места происшествия проведен некачественно;

5) передачи уголовного дела от одного следователя другому.

Кыргызча

Окуя болгон жерди кароо 1. Ар түрдүү материалдык объекттерди жана аларда болгон издерди түздөн-түз табуу, аныктоо жана белгилөө, ошондой эле окуянын жагдайын билүү жана кылмыш иши үчүн мааниге ээ болгон башка жагдайларды аныктоо максатында тергөөчү тарабынан окуя болгон жерди кароо жүргүзүлөт. 2. Зарыл болгондо окуя болгон жерди кароого катышуу үчүн жабырлануучу, шектүү, айыпталуучу, күбө жана адвокат чакырылышы мүмкүн. Атайын билим керек болгон маселелер боюнча жардам алуу максатында тергөөчү окуя болгон жерди кароого катышуу үчүн ар түрдүү билим тармагындагы адистерди чакыра алат. 3. Алгачкы текшерүү органынын кызматкерлери окуя болгон жерди кароо жүргүзүүдө көмөк көрсөтүүгө жана тергөөчүнүн тапшырмасы боюнча окуя болгон жерди кайтаруу, көргөн кишилерди аныктоо, кылмыш жасаган адамдарды кармоо же изи сууй электе шектүүлөрдү куугунтуктоону уюштуруу, жабырлануучуларды эвакуациялоо, каза болгондорду транспорт менен ташуу, кылмыштардын улантылышына бөгөт коюу жана кылмыштын кайталанышын алдын алуу, окуянын башка кесепеттерин жоюу боюнча зарыл иш-чараларды жүргүзүүгө милдеттүү. 4. Тергөөчүнүн өз убагында келүүсү мүмкүн болбогон учурда, анын тапшырмасы боюнча окуя болгон жерди кароо алгачкы текшерүү органынын кызматкери тарабынан жүргүзүлүшү мүмкүн. 5. Менчикте же башка укукта болгон турак жай же башка объект болуп саналган окуя болгон жерди кароо, анда жашаган адамдардын макулдугу менен жүргүзүлөт. Эгерде турак жайда же башка объектте жашаган адамдар карап чыгууга каршы болсо же болбосо балдар же психикалык оорулардан жабыр тарткандар экендигин билип туруп, окуя болгон жерди мажбурлап кароо тергөө судьясынын чечиминин негизинде жүргүзүлүүгө тийиш. Уруксат берүүдөн баш тартылган учурда, окуя болгон жерди кароо жүргүзүлбөйт. 6. Адамдардын өмүрүн же мүлкүн сактоонун же болбосо кылмыш жасоого негиздүү шектелген адамдын артынан түшүү зарылдыгы менен байланышкан, кийинкиге калтырууга болбогон жагдайлар болгондо, менчик же башка укукта турган турак жайдагы же башка объекттеги окуя болгон жерди кароо тергөө судьясынын уруксатысыз, тергөөчүнүн токтомунун негизинде жүргүзүлүшү мүмкүн. Бул учурда тергөөчү кароо башталган учурдан тартып белгиленген тартипте 24 сааттын ичинде тергөө аракеттеринин жүргүзүлүшү жөнүндө тергөө судьясына кабарлайт. Кабарламага анын жүргүзүлүшү жөнүндө чечимдин мыйзамдуулугун текшерүү үчүн окуя болгон жерди кароонун протоколунун көчүрмөсү тиркелет. Көрсөтүлгөн кабарламаны алып, тергөө судьясы ушул Кодекстин 270-беренесинде каралган тартипте 24 сааттын ичинде окуя болгон жерди кароонун жүргүзүлүшүнүн мыйзамдуулугун текшерет жана анын мыйзамдуулугу же мыйзамсыздыгы жөнүндө токтом чыгарат. Эгерде тергөө судьясы тергөө аракетин жүргүзүүнү мыйзамсыз деп тапса, окуя болгон жерди кароонун жүрүшүндө алынган бардык далилдер ушул Кодекстин 80-беренесинин 4-бөлүгүнө ылайык жол берилгис деп табылат. 7. Турак жай же башка объект болуп саналган окуя болгон жерди кароодо анда жашаган жашы жеткен адамдын катышуусу камсыз кылынууга тийиш. Анын катышуусу мүмкүн болбогон учурда, жергиликтүү өз алдынча башкаруу органынын өкүлдөрү чакырылат. 8. Уюмдун жайы болуп саналган окуя болгон жерди кароо тиешелүү уюмдун администрациясынын өкүлүнүн катышуусунда жүргүзүлөт. Окуя болгон жерди кароого анын катышуусун камсыз кылуу мүмкүн болбогон учурда, бул жөнүндө протоколго жазуу жазылат. 9. Дипломатиялык өкүлчүлүктөр ээлеп турган жайлардагы, ошого тете дипломатиялык өкүлчүлүктөрдүн мүчөлөрү же алардын үй-бүлөлөрү жашаган жайлардагы окуя болгон жерди кароо дипломатиялык өкүлчүлүктүн башчысынын же анын ордун баскан адамдын макулдугу менен жана анын катышуусунда жүргүзүлүшү мүмкүн. Дипломатиялык өкүлдүн макулдугу ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган аркылуу суратылат. Окуя болгон жерди кароону жүргүзүүдө прокурордун жана ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдын өкүлүнүн катышуусу милдеттүү. 10. Кылмыштын издерин жана башка табылган буюмдарды кароо окуя болгон жерде жүргүзүлөт. Эгерде аны жүргүзүү үчүн узак убакыт талап кылынса же ошол жерде кароо кыйынчылык туудурса, анда буюмдар алынып коюлууга, таңгакталууга, мөөрлөп бекитилүүгө, тергөөчүнүн, ыйгарым укуктуу кызмат адамынын койгон колдору менен ырасталып, кароо жеринде фото, видео тартуунун жардамы менен белгиленүүгө жана кароо үчүн ыңгайлуу башка жерге жеткирилүүгө тийиш. Кылмыш ишине тиешеси бар буюмдар гана алынып коюлат. Мында окуя болгон жерди кароонун протоколунда алынып коюлган буюмдардын жекече белгилери жана өзгөчөлүктөрү көрсөтүлөт. 11. Окуя болгон жерди кароодо бардык табылгандар жана алынып коюлгандар фото, видео тартуунун жардамы менен белгиленүүгө жана кароонун катышуучуларына көрсөтүлүүгө тийиш, ал жөнүндө протоколго киргизилүүгө тийиш. 12. Окуя болгон жерди кароого катышкан адамдар алардын пикири боюнча иштин жагдайларын тактоого көмөк көрсөтүшү мүмкүн болгондордун баарына тергөөчүнүн көңүлүн бурууга укуктуу, ошондой эле билдирүүлөрдү жасоого укуктуу, алар кароо протоколуна киргизилүүгө тийиш. 13. Тергөөчү кайсы гана адам болбосун, окуя болгон жерди кароо аяктаганга чейин ордун таштап кетүүгө жана кароону жүргүзүүгө кедерги болгон кандай гана болбосун аракеттерди жасоого тыюу салууга укуктуу. 14. Окуя болгон ошол эле жерди кайталап кароо төмөнкү учурларда жүргүзүлүшү мүмкүн: 1) прокурор же болбосо тергөө бөлүмүнүн жетекчиси тарабынан окуя болгон жерди кайталап кароону жүргүзүү жөнүндө жазуу жүзүндө тергөөчү үчүн милдеттүү көрсөтмө берилгенде; 2) окуя болгон жерди алгачкы кароонун шарттары объектти натыйжалуу кабылдоо үчүн жагымсыз болгондо; 3) окуя болгон жерди алгачкы кароодон кийин жаңы маалыматтар алынышы мүмкүн болгондо; 4) эгерде окуя болгон жерди алгачкы кароо сапатсыз жүргүзүлгөн учурда; 5) кылмыш иши бир тергөөчүдөн башка тергөөчүгө өткөрүп берилген учурда.

Спросить юриста