ЗК КР · ст. 2гл. 1действуетредакция 18.07.2025

Статья 2. Понятия, применяемые в настоящем Кодексе

В настоящем Кодексе применяются следующие понятия:

1) деградированные земельные участки сельскохозяйственного назначения - земельные участки, потерявшие свои исходные полезные свойства до состояния, исключающего возможность их эффективного использования по целевому назначению;

2) Государственный фонд сельскохозяйственных угодий - земельные участки, сформированные из сельскохозяйственных угодий (за исключением пастбищ) и находящиеся в государственной собственности;

3) возмещение потерь сельскохозяйственного и/или лесохозяйственного производства - сумма, выплачиваемая при предоставлении или переводе сельскохозяйственных или лесных угодий в другие категории земель или виды угодий, не связанные с сельскохозяйственным и лесохозяйственным производством;

4) сельскохозяйственные угодья - земельные участки, используемые для производства сельскохозяйственной продукции, а именно пашни (орошаемые, богарные), залежи, земли, занятые многолетними насаждениями (садами, ягодниками, виноградниками, питомниками, тутовниками), сенокосы и пастбища;

5) несельскохозяйственные угодья - земельные участки, отнесенные к землям всех категорий и состоящие из следующих видов угодий: приусадебные земли; дачные участки; лесные земли (леса, лесополосы); земли под деревьями и кустарниками; земли, находящиеся под водой (болота, реки, ручьи, озера, водохранилища, пруды, каналы, коллекторы, ледники); земли под дорогами, скотопрогонами, постройками (здания, сооружения, хранилища для силоса и сенажа, отстойники, загоны, строительные площадки, развалины), дворами, улицами; разрушенные земли; прочие земли (пески, каменистые земли, овраги, обрывы, ямы, курганы, земли, изобилующие щебнем, оползни, осыпи, глины, скалы, кладбища, а также земли, находящиеся под свалкой мусора);

6) упущенная выгода - неполученные доходы, которые собственник или землепользователь мог бы получить при обычных условиях гражданского оборота;

7) малопродуктивные сельскохозяйственные угодья - сельскохозяйственные угодья с баллом бонитета почв не выше 20 или урожайностью в кормовых единицах менее 0,8 ц/га (для сенокосов и пастбищ), неблагоприятные в мелиоративном отношении и требующие проведения мероприятий по их улучшению;

8) специально уполномоченный государственный орган - государственный орган в сфере регулирования земельных отношений, определяемый Кабинетом Министров Кыргызской Республики (далее - Кабинет Министров);

9) садово-дачный участок - земельный участок, предоставленный гражданам до введения в действие настоящего Кодекса, для выращивания сельскохозяйственной продукции и дачного строительства;

10) сооружения связи - объекты инженерной инфраструктуры (в том числе оборудование базовых станций мобильной сотовой связи, антенно-мачтовые сооружения, антенно-фидерные устройства, линейно-кабельные сооружения связи), созданные или приспособленные для размещения средств связи, систем линейно-кабельной связи, как объекты капитального строительства, так и не являющиеся таковыми;

11) генеральный план - один из видов градостроительной документации о перспективном градостроительном планировании развития территорий городских и сельских населенных пунктов;

12) полоса отвода - земельные участки (независимо от категории земель), предназначенные для размещения линейных сооружений (автомобильные дороги, железнодорожные линии, железнодорожные пути, нефтепроводы, газопроводы и другие трубопроводы), и их конструктивных элементов, необходимые для эксплуатации и реконструкции;

13) пастбища - вид сельскохозяйственных угодий, покрытых травянистой растительностью, используемых в виде подножного корма для выпаса скота и иных целях;

14) использование пастбищ в иных целях - использование пастбищных ресурсов в других целях, кроме выпаса скота, к которым относятся ведение охоты, пчеловодства, сбор лекарственных трав, плодов и ягод, заготовка сена и топлива, добыча полезных ископаемых, установка сооружений связи легкой конструкции, пунктов сбора и первичной переработки молока и пунктов искусственного осеменения скота, туризм и отдых граждан;

15) отвод земельного участка - выдел (выделение) земельного участка с установлением и закреплением его границ на местности на основании решения уполномоченного органа;

16) культурные пастбища - участки пастбищ, на которых проведено поверхностное улучшение, создан хороший травостой путем посева кормовых культур, проводится систематический уход и внесение удобрений, осуществляется загонная (порционная) пастьба скота;

17) пастбищные угодья долгосрочного пользования - пастбищные угодья, ранее предоставленные (до июня 1999 года) в долгосрочное пользование бывшим колхозам и совхозам районов и областей Кыргызской Республики, расположенные в административных границах других районов и областей;

18) пастбищепользователи - физические и юридические лица Кыргызской Республики, имеющие право на использование пастбищ;

19) пастбищный билет - документ, предоставляющий право на использование пастбищ для выпаса скота;

20) план по управлению пастбищами и их использованию - план на 5 лет по управлению и использованию пастбищ, находящихся в государственной собственности;

21) пастбищная инфраструктура - здания, сооружения, мосты, дороги, скотоостановочные и водопойные площадки, ямы для купки овец, кошары и отгороженные места, предназначенные для нужд выпасаемого скота и проживания животноводов, а также иное недвижимое имущество, необходимое для содержания и функционирования пастбищ;

22) ежегодный план использования пастбищ - план, определяющий разрешенное и согласованное использование пастбищ, находящихся в управлении исполнительного органа местного самоуправления;

23) поверхностное улучшение пастбищ - мероприятие по улучшению пастбищ путем создания культурных пастбищ без разрушения верхнего слоя пастбищных угодий;

24) улучшение пастбищ - система мероприятий, направленных на повышение урожая и качества пастбищ;

25) улучшение пастбищной инфраструктуры - мероприятия, направленные на реконструкцию, ремонт, реабилитацию, строительство объектов пастбищной инфраструктуры;

26) пастбища коренного улучшения - сельскохозяйственные угодья, покрытые травянистой растительностью, созданные путем уничтожения дернины и последующего залужения;

27) земельный фонд - все земли, находящиеся в границах Кыргызской Республики;

28) земельный участок - недвижимое имущество, которое представляет собой часть земной поверхности определенной площади в замкнутых границах;

29) земли, предоставляемые для пользования недрами, - земельные участки, предоставляемые недропользователю для разработки полезных ископаемых, осуществляемой на основании лицензии на право пользования недрами, концессионного договора, соглашения о разделе продукции и государственной регистрации, предусмотренных законодательством Кыргызской Республики, и строительства объектов инфраструктуры (дороги, вахтовый поселок и склады из легкой конструкции, линии электропередачи (ЛЭП) и иные объекты инфраструктуры, используемые исключительно в целях недропользования), определяемые в графической документации в прямоугольной системе координат его угловыми точками;

30) категории земель - земли, используемые или предназначенные для использования по одному и тому же целевому назначению;

31) право на земельный участок - право собственности на земельный участок или право бессрочного (без указания срока) или срочного (временного) пользования земельным участком;

32) право пользования земельным участком, находящимся в государственной или муниципальной собственности, - право на бессрочное (без указания срока) или срочное (временное) пользование земельным участком, находящимся в государственной или муниципальной собственности;

33) право собственности на земельный участок - признаваемое и охраняемое Конституцией Кыргызской Республики, настоящим Кодексом и другими нормативными правовыми актами Кыргызской Республики право физических и юридических лиц Кыргызской Республики по своему усмотрению владеть, пользоваться и распоряжаться принадлежащим им земельным участком с ограничениями, установленными настоящим Кодексом;

34) правообладатель земельного участка - физическое или юридическое лицо, право на земельный участок которого зарегистрировано в Едином государственном реестре прав на недвижимое имущество;

35) предоставление прав на земельный участок - предоставление уполномоченным органом в собственность или пользование физическим и юридическим лицам земельного участка, находящегося в государственной или муниципальной собственности;

36) виды угодий - сельскохозяйственные или несельскохозяйственные угодья;

37) землепользователь - физическое или юридическое лицо, право пользования земельным участком которому предоставлено или передано в бессрочное (без указания срока) или срочное (временное) пользование;

38) землепользователь государственный - государственные органы, государственные предприятия, государственные учреждения Кыргызской Республики, получившие земельный участок в бессрочное (без указания срока) или срочное (временное) пользование;

39) землепользователь муниципальный - муниципальные предприятия, органы местного самоуправления, учреждения, организации, получившие земельный участок в бессрочное (без указания срока) или срочное (временное) пользование;

40) земельно-кадастровая документация - сведения в электронном и/или бумажном виде, включающие в себя местоположение, количественное и качественное состояние земельных угодий в разрезе айыл окмоту, районов, городов, городов республиканского значения и в целом по республике, а также правоустанавливающие документы, изменяющие целевое назначение земельных участков;

41) государственный орган в сфере охраны земель - районные государственные администрации и органы в сфере земельного контроля и надзора;

42) объект облегченного типа - нестационарный или некапитальный объект, представляющий собой временное сооружение или временную конструкцию, площадку, не связанную прочно с земельным участком, независимо от функционального назначения и подключения к сетям инженерно-технического обеспечения или отсутствия такого подключения;

43) рекультивация земель - комплекс инженерно-технических, мелиоративных, агротехнических и других мероприятий, направленных на восстановление биологической продуктивности и хозяйственной ценности нарушенных и загрязненных земель, в том числе путем устранения последствий загрязнения почвы, восстановления плодородного слоя почвы и создания защитных лесных насаждений;

44) целевое назначение земель - использование земельных участков в целях, указанных в документах, удостоверяющих права на земельный участок, в договоре или иных правоустанавливающих документах;

45) придорожная полоса - земельные участки, прилегающие с обеих сторон к полосе отвода автомобильной дороги, в границах которых устанавливается особый режим их использования в целях обеспечения требований безопасности дорожного движения, а также соответствующих условий реконструкции, капитального ремонта автомобильной дороги, ее сохранности с учетом перспектив развития;

46) здания и сооружения - любые строения и сооружения, прочно связанные с землей, перемещение которых невозможно без несоразмерного ущерба их назначению, в том числе квартиры, нежилые помещения в многоквартирном доме;

47) кадастровая оценка - оценка стоимости объекта недвижимости, проводимая уполномоченным государственным органом для определения кадастровой стоимости объектов и установления эффективности использования земель в целях ведения государственного кадастрового учета, исчисления ставок земельного налога, возмещения сельскохозяйственных и лесохозяйственных потерь и убытков;

48) кадастровый план - документ, удостоверяющий право на земельный участок, содержащий в себе идентификационный код недвижимого имущества, категорию земель, вид угодий, целевое назначение, площадь, месторасположение и адрес недвижимого имущества, графическое изображение (план) единицы недвижимого имущества в масштабе, координаты земельного участка, сведения о государственной регистрации прав и обременений (ограничений) прав на недвижимое имущество и сделок с ним, сведения о правообладателе;

49) общественные и государственные нужды - потребности, связанные с обеспечением национальной безопасности, охраны окружающей среды и объектов историко-культурного наследия, размещения и обслуживания объектов социальной, производственной, транспортной, энергетической, инженерной и архитектурно-строительной инфраструктуры, разработкой месторождений полезных ископаемых, реализацией международных договоров Кыргызской Республики;

50) приусадебный участок - земельный участок, отведенный органами государственной власти или местного самоуправления гражданам для индивидуального жилищного строительства и ведения домохозяйства (садоводство, ведение хозяйства);

51) земельный участок при многоквартирном доме - участок, включающий в себя территорию, прилегающую к дому, включая зеленые насаждения, хозяйственные, детские и спортивные площадки, площадки, оборудованные для сбора твердых бытовых отходов, и другие участки, границы которых определяются нормативными правовыми актами Кыргызской Республики;

52) земли, занятые многолетними насаждениями, - сельскохозяйственные угодья, используемые под искусственно созданными древесными насаждениями, кустарниками (без лесной площади), предназначенными для получения плодово-ягодной продукции;

53) теплица - сооружение, предназначенное для выращивания, размножения и сохранения сельскохозяйственных культур (овощных, бахчевых, декоративных, тропических, субтропических и других культур), проведения научных исследований и иных целей, не противоречащих законодательству Кыргызской Республики;

54) Единый государственный реестр прав на недвижимое имущество (ЕГРП) - свод систематизированных данных о единицах недвижимости, существующих и прекращенных правах и обременениях (ограничениях) прав, а также правообладателях, права которых зарегистрированы в местных регистрационных органах;

55) залежь - сельскохозяйственное угодье, которое ранее использовалось под пашню и более одного года, начиная с осени, не используется для посева сельскохозяйственных культур и не подготовлено под пары в течение 3 лет;

56) субъект Кыргызской Республики - физическое или юридическое лицо, зарегистрированное на территории Кыргызской Республики, которому принадлежат те или иные права и обязанности на земельный участок с ограничениями, установленными настоящим Кодексом;

57) почвенно-мелиоративное состояние - оценка качественного состояния почв земель для производства сельскохозяйственной продукции;

58) уполномоченный орган - органы, указанные в статьях 17-24 настоящего Кодекса;

59) государственный земельный кадастр - составная часть единой системы государственных земельных кадастров, представляющая собой систематизированный сбор сведений и документов о природных, хозяйственных характеристиках и правовом режиме земель в Кыргызской Республике, их категориях, местоположении, размерах, границах земельных участков, текстовое описание состава земельных угодий, количества, качества земель и их оценку;

60) соглашение о государственно-частном партнерстве - сотрудничество между государственным и частным партнерами, определяющее права, обязанности, ответственность сторон и иные условия реализации проекта государственно-частного партнерства;

61) скотопрогон - дорога, предназначенная для прогона скота;

62) земли особо охраняемых природных и историко-культурных территорий - участки территорий и/или акваторий, включающие природные комплексы или естественные либо искусственно возникшие отдельные природные объекты, имеющие приоритетное природоохранное, научное, культурное, эстетическое, оздоровительное и историко-культурное значение, являющиеся общенациональным достоянием, полностью или частично, постоянно или временно исключенные из хозяйственной деятельности, для которых установлен особый режим охраны и использования;

63) особо ценные земли - интенсивно используемые сельскохозяйственные угодья (орошаемая пашня, богарная пашня, земли, занятые многолетними плодовыми насаждениями (сады, ягодники, виноградники, питомники, тутовники), залежи, культурные пастбища, пастбища коренного улучшения, сенокосы коренного улучшения), земли, занятые защитными лесами и приравненными к ним зелеными насаждениями, земли пригородных и зеленых зон, опытно-экспериментальных полей (полигонов) научно-исследовательских учреждений и учебных заведений;

64) оптимальная нагрузка пастбищ - количество скота на единицу площади, на которой возможен выпас скота без нанесения ущерба ботаническому составу пастбищного травостоя, его производительности и экологической целостности пастбищ;

65) рыночная стоимость - наиболее вероятная цена, по которой объект оценки может быть отчужден на открытом рынке в условиях конкуренции, когда стороны сделки действуют разумно, располагая всей информацией, а на величину цены сделки не оказывают влияние никакие чрезвычайные обстоятельства;

66) объекты рекреации - пансионаты, курорты, дома отдыха, гостевые дома и иные объекты, используемые для отдыха, оздоровления, туризма независимо от их формы собственности;

67) сервитут - право лица на ограниченное целевое пользование земельным участком, находящимся в собственности или пользовании у другого лица;

68) технико-экономическое обоснование - документ, содержащий технические и экономические параметры трансформируемого земельного участка, обосновывающие целесообразность перевода (трансформации) земельных участков, подготавливаемый собственником земельного участка;

69) правовое зонирование - деятельность органов местного самоуправления и специально уполномоченных государственных органов в области разработки и реализации правил застройки и землепользования территорий городских и сельских населенных пунктов, включающих обязательные требования и ограничения к функциональному использованию, застройке и организации ландшафта отдельных частей городских и сельских населенных пунктов;

70) переход права на земельный участок в порядке универсального правопреемства - возникновение права правопреемника на земельный участок при наследовании или реорганизации юридического лица;

71) сенокос - сельскохозяйственное угодье, систематически используемое под сенокошение;

72) приграничная территория - территория в пределах административно-территориальной единицы (района, города, айыла), прилегающая к Государственной границе Кыргызской Республики, в пределах которой устанавливается и действует пограничный режим;

73) пограничная полоса - прилегающая к Государственной границе Кыргызской Республики часть территории, в пределах которой вводится особый режим въезда, временного проживания, передвижения и производства работ, определяемый Кабинетом Министров;

74) иностранное лицо - юридическое лицо с иностранным участием, иностранный гражданин или лицо без гражданства, выступающее стороной в земельно-правовых отношениях;

75) юридическое лицо с иностранным участием - юридическое лицо, учрежденное в соответствии с законодательством Кыргызской Республики: полностью принадлежащее одному или более иностранным физическим, юридическим лицам; или контролируемое и управляемое одним или более иностранными физическими, юридическими лицами посредством письменного контракта, права реализовать большинство акций, права назначать большинство членов исполнительного или наблюдательного органа; или не менее 20 процентов акций или голосов акционеров которого находится в собственности иностранных граждан, лиц без гражданства, постоянно проживающих за границей, или иностранных юридических лиц;

76) убытки - расходы, понесенные правообладателем земельного участка в связи с его изъятием для общественных и государственных нужд, включая убытки, связанные с досрочным прекращением обязательств перед третьими лицами;

77) градостроительная документация - документы проектов районной планировки, генеральные планы, проекты детальной планировки межевания, застройки кварталов, градостроительных узлов и других элементов планировочной структуры населенных пунктов;

78) правила землепользования и застройки территорий городских и сельских населенных пунктов (далее - правила землепользования и застройки) - нормативные правовые акты, регулирующие использование и строительные изменения объектов недвижимости посредством введения градостроительных регламентов;

79) электронный государственный земельный реестр - совокупность земельно-регистрационной, земельно-учетной, земельно-оценочной информации;

80) компенсация - предоставление правообладателю в виде прав на равнозначный (равноценный) земельный участок или в виде денежной компенсации, либо в виде сочетания этих видов, а также возмещение иных убытков, связанных с изъятием земельного участка для общественных и государственных нужд, не подлежащих налогообложению.

Кыргызча

Ушул Кодексте колдонулуучу түшүнүктөр Ушул Кодексте төмөнкүдөй түшүнүктөр колдонулат: 1) айыл чарба багытындагы деградацияланган жер тилкелери - максаттуу багыты боюнча натыйжалуу пайдаланууга мүмкүн болбогон абалга чейин баштапкы пайдалуу касиеттерин жоготкон жер тилкелери; 2) Айыл чарба жерлеринин мамлекеттик фонду - айыл чарба жерлеринен түзүлгөн (жайыттарды кошпогондо) жана мамлекеттин менчигинде турган жер тилкелери; 3) айыл чарба жана/же токой чарба өндүрүшүнүн жоготууларынын ордун толтуруу - айыл чарба же токой жерлерин айыл чарба жана токой чарба өндүрүшү менен байланышпаган жерлердин башка категорияларына же түрлөрүнө берүүдө же которууда төлөнүүчү сумма; 4) айыл чарба жерлери - айыл чарба продукциясын өндүрүү үчүн пайдаланылуучу жер тилкелери, атап айтканда айдоо (сугат, кайрак), кысыр аңыз, көп жылдык өсүмдүктөр (бакчалар, мөмө бакчалар, жүзүмзарлар, питомниктер, тыт жыгачтары) ээлеген жерлер, чөп чабындылары жана жайыттар; 5) айыл чарбалык эмес жерлер - бардык категориядагы жерлерге таандык болгон жана жерлердин төмөнкү түрлөрүнөн турган жер тилкелери: короо-жайлары; дача участоктору; токой жерлери (токойлор, токой тилкелери); дарактардын жана бадалдардын алдындагы жерлер; суу алдындагы жерлер (саздар, дарыялар, өзөндөр, көлдөр, суу сактагычтар, көлмөлөр, каналдар, коллекторлор, мөңгүлөр); жолдордун, мал айдоочу жолдордун, курулуштардын (имараттар, курулмалар, силос жана сенаж үчүн сактоочу жайлар, тундургучтар, убактылуу мал туруучу жайлар, курулуш аянтчалары, урандылар), короолордун, көчөлөрдүн алдындагы жерлер; талкаланган жерлер; башка жерлер (кумдар, таштак жерлер, жарлуу жерлер, жарлар, чуңкурлар, дөбөлөр, шагылдуу жерлер, жер көчкүлөр, эшилме жерлер, чополор, аскалар, көрүстөндөр, ошондой эле таштанды төгүлүүчү жайдын алдындагы жерлер кирет); 6) алынбай калган пайда - жарандык жүгүртүүнүн кадимки шарттарында менчик ээси же жер пайдалануучу алышы мүмкүн болгон, бирок алынбай калган кирешелер; 7) асылдуулугу төмөн айыл чарба жерлери - кыртыштын бонитетинин баллы 20дан ашпаган же тоют бирдигиндеги түшүмдүүлүгү гектарына 0,8 центнерден аз болгон (чөп чабындылары жана жайыттар үчүн), мелиорациялык жактан ылайыктуу эмес жана аларды жакшыртуу боюнча иш-чараларды жүргүзүүнү талап кылган айыл чарба жерлери; 8) атайын ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган - Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинети (мындан ары - Министрлер Кабинети) тарабынан аныкталуучу жер мамилелерин жөнгө салуу чөйрөсүндөгү мамлекеттик орган; 9) багбанчылык-дача участогу - айыл чарба продукциясын өстүрүү жана дача курулушу үчүн ушул Кодекс колдонууга киргизилгенге чейин жарандарга берилген жер тилкеси; 10) байланыш курулмалары - байланыш каражаттарын, линиялык-кабелдик байланыш тутумдарын жайгаштыруу үчүн түзүлгөн же ыңгайлаштырылган, капиталдык курулуш объекттери катары, ошондой эле андай болуп эсептелбеген инженердик инфратүзүм объекттери (анын ичинде мобилдүү уюлдук байланыштын базалык станцияларынын жабдуулары, антенналык-мачталык курулмалар, антенналык-фидердик түзүлүштөр, байланыштын линиялык-кабелдик курулмалары); 11) башкы план - шаардагы жана айылдагы калктуу конуштардын аймактарын өнүктүрүүнү келечектүү шаар курулушун пландоо жөнүндө шаар куруу документтеринин түрлөрүнүн бири; 12) бөлүп берүү тилкеси - эксплуатациялоо жана реконструкциялоо үчүн зарыл болгон линиялык курулмалардын (автомобиль жолдорун, темир жол линияларын, темир жолдорду, мунай-зат түтүктөрүн, газ түтүктөрүн жана башка түтүк өткөргүчтөр) жана алардын конструкциялык элементтерин жайгаштыруу үчүн арналган жер тилкелери (жердин категориясына карабастан); 13) жайыт - мал жаюуда тоют түрүндө жана башка максаттар үчүн пайдаланылуучу чөп баскан айыл чарба жерлеринин түрү; 14) жайыттарды башка максаттарга пайдалануу - жайыт ресурстарын мал жаюудан башка максаттарга пайдалануу, аларга аңчылык кылуу, балчылык, дары чөптөрдү, мөмө-жемиштерди жыйноо, чөп жана отун даярдоо, пайдалуу кендерди казып алуу, жеңил конструкциядагы байланыш курулмаларын орнотуу, сүттү жыйноо жана баштапкы кайра иштетүү пункттарын жана малды жасалма уруктандыруу пункттарын орнотуу, туризм жана жарандардын эс алуусу кирет; 15) жер тилкесин бөлүү - ыйгарым укуктуу органдын чечиминин негизинде анын чек араларын белгилөө жана бекитүү менен жер тилкесин бөлүү (бөлүп берүү); 16) өстүрмө жайыттар (маданий) - үстүртөн жакшыртылган, тоют өсүмдүктөрүн себүү жолу менен жакшы жайыт чөбү өстүрүлгөн, үзгүлтүксүз кароо жүргүзүлгөн жана жер семирткичтер чачылган, малды кашаалап (өлчөмдөп) жаюу жүзөгө ашырылган жайыт тилкеси; 17) узак мөөнөттүү пайдалануудагы жайыт жерлери - Кыргыз Республикасынын райондорунун жана облустарынын мурдагы колхоздоруна жана совхоздоруна узак мөөнөттү пайдаланууга берилген (1999-жылдын июнуна чейин) башка райондордун жана облустардын административдик аймагында жайгашкан жайыт жерлери; 18) жайыт пайдалануучулар - жайыт пайдаланууга укугу бар Кыргыз Республикасынын жеке жана юридикалык жактары; 19) жайыт билети - мал жаюу үчүн жайыттарды пайдаланууга укук берүүчү документ; 20) жайыттарды башкаруу жана аларды пайдалануу боюнча план - мамлекеттик менчикте турган жайыттарды башкаруунун жана пайдалануунун 5 жылдык планы; 21) жайыт инфратүзүмү - жайыттын муктаждыктары жана малчылардын жашоосу үчүн арналган имараттар, курулмалар, көпүрөлөр, жолдор, мал туруучу жана сугаруучу аянтчалар, койлорду дары сууга чөмүлтүүчү чуңкурлар, кашарлар жана тосулган жерлер, ошондой эле жайыттарды карап күтүү жана иштетүү үчүн зарыл болгон башка кыймылсыз мүлк; 22) жайыттарды пайдалануунун ар жылдык планы - жергиликтүү өз алдынча башкаруунун аткаруучу органынын башкаруусундагы жайыттардын уруксат берилген жана макулдашылган пайдалануусун аныктоочу план; 23) жайыттарды үстүртөн жакшыртуу - жайыт жерлеринин үстүнкү катмарын бузбастан, өстүрмө жайыттарды түзүү жолу менен жайыттарды жакшыртуу боюнча иш-чаралар; 24) жайыттарды жакшыртуу - жайыттардын түшүмдүүлүгүн жана сапатын жогорулатууга багытталган иш-чаралардын тутуму; 25) жайыт инфратүзүмүн жакшыртуу - жайыт инфратүзүмүнүн объекттерин реконструкциялоого, оңдоп-түзөөгө, реабилитациялоого, курууга багытталган иш-чаралар. 26) түп-тамырынан жакшыртылган жайыттар - чымды жок кылуу жана андан кийин шалбаалантуу жолу менен өстүрүлгөн чөп өсүмдүктөрү баскан айыл чарба жерлери; 27) жер фонду - Кыргыз Республикасынын чегиндеги бардык жерлер; 28) жер тилкеси (жер участогу) - туюк чектерде белгилүү бир аянттагы жер бетинин бөлүгүн билдирген кыймылсыз мүлк; 29) жер казынасын пайдалануу үчүн берилген жерлер - Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында каралган жер казынасын пайдалануу укугуна лицензиянын, концессиялык келишимдин, продукцияны бөлүштүрүү жана мамлекеттик каттоо жөнүндө макулдашуунун негизинде пайдалуу кен иштетүү жана инфратүзүм объекттерин (жолдорду, вахталык кыштактарды жана жеңил конструкциядагы кампаларды, электр берүү линияларын (ЭБЛ) жана жер казынасын пайдалануу максатында гана пайдаланылуучу башка инфратүзүм объекттерин) куруу үчүн жер казынасын пайдалануучуга берилүүчү, бурчтук чекиттеринин тик бурчтуу координаттар тутумундагы графикалык документте аныкталган жер тилкелери; 30) жер категориясы - бир эле максаттуу багыты боюнча пайдаланылуучу же пайдаланууга арналган жер; 31) жер тилкесине болгон укук - жер тилкесине болгон менчик укугу же жер тилкесин мөөнөтсүз (мөөнөтүн көрсөтпөстөн) же мөөнөттүү (убактылуу) пайдалануу укугу; 32) мамлекеттик же муниципалдык менчикте турган жер тилкесин пайдалануу укугу - мамлекеттик же муниципалдык менчикте турган жер тилкесин мөөнөтсүз (мөөнөтүн көрсөтпөстөн) же мөөнөттүү (убактылуу) пайдалануу укугу; 33) жер тилкесине болгон менчик укугу - Кыргыз Республикасынын Конституциясы, ушул Кодекс жана Кыргыз Республикасынын башка ченемдик укуктук актылары менен таанылуучу жана корголуучу Кыргыз Республикасынын жеке жана юридикалык жактарынын өзүнө таандык жер тилкесине ушул Кодексте белгиленген чектөөлөрү менен өзү каалагандай ээлик кылуу, пайдалануу жана тескөө укугу; 34) жер тилкесинин укук ээси - жер тилкесине болгон укугу Кыймылсыз мүлккө укуктардын бирдиктүү мамлекеттик реестринде катталган жеке же юридикалык жак; 35) жер тилкесине болгон укуктарды берүү - ыйгарым укуктуу орган тарабынан мамлекеттик же муниципалдык менчикте турган жер тилкесин жеке жана юридикалык жактарга менчикке же пайдаланууга берүү; 36) жерлердин түрлөрү - айыл чарба же айыл чарбалык эмес жерлер; 37) жер пайдалануучу - жер тилкесин пайдалануу укугу мөөнөтсүз (мөөнөтүн көрсөтпөстөн) же мөөнөттүү (убактылуу) пайдаланууга берилген же өткөрүлгөн жеке же юридикалык жак; 38) мамлекеттик жерди пайдалануучу - жер тилкесин мөөнөтсүз (мөөнөтүн көрсөтпөстөн) же мөөнөттүү (убактылуу) пайдаланууга алган Кыргыз Республикасынын мамлекеттик органдары, мамлекеттик ишканалары, мамлекеттик мекемелери; 39) муниципалдык жерди пайдалануучу - жер тилкесин мөөнөтсүз (мөөнөтүн көрсөтпөстөн) же мөөнөттүү (убактылуу) пайдаланууга алган муниципалдык ишканалар, жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары, мекемелер, уюмдар; 40) жер-кадастрдык документтер - айыл өкмөтү, район, шаар, республикалык маанидеги шаарлар жана жалпысынан республика боюнча жерлердин жайгашкан ордун, сандык жана сапаттык абалын өзүнө камтыган электрондук жана/же кагаз түрүндөгү маалыматтар, ошондой эле жер тилкелеринин максаттуу багытын өзгөртүүчү укук белгилөөчү документтер; 41) жерлерди коргоо чөйрөсүндөгү мамлекеттик орган - райондук мамлекеттик администрациялар жана жерди контролдоо жана көзөмөлдөө чөйрөсүндөгү органдар; 42) жеңилдетилген типтеги объект - функциялык багытына жана инженердик-техникалык камсыздоо тармактарына кошулуусуна же мындай кошулуунун жоктугуна карабастан убактылуу курулманы же убактылуу конструкцияны, жер тилкеси менен бекем байланышпаган аянтчаны билдирген стационардык эмес же капиталдык эмес объект; 43) жерди рекультивациялоо - бузулган жана булганган жерлердин биологиялык өнүмдүүлүгүн жана чарбалык баалуулугун калыбына келтирүүгө багытталган инженердик-техникалык, мелиоративдик, агротехникалык жана башка иш-чаралардын комплекси, анын ичинде кыртыштын булганышынын кесепеттерин жоюу, кыртыштын күрдүүлүк катмарын калыбына келтирүү жана коргоочу токой бактарын түзүү жолу да каралган; 44) жерлердин максаттуу багыты - жер тилкесине болгон укукту күбөлөндүрүүчү документтерде, келишимде же укук белгилөөчү башка документтерде көрсөтүлгөн максаттарда жер тилкелерин пайдалануу; 45) жол жээгиндеги тилке - автомобиль жолунун бөлүнгөн тилкесине эки тарабынан жанаша жайгашкан, алардын чектеринде жол кыймылынын коопсуздугунун талаптарын, ошондой эле автомобиль жолун реконструкциялоонун, капиталдык оңдоп-түзөөнүн тиешелүү шарттарын, өнүгүү келечегин эске алуу менен анын сакталышын камсыз кылуу максатында аларды пайдалануунун өзгөчө режими белгиленген жер тилкелери; 46) имараттар жана курулмалар - жер менен бекем байланышкан, алардын багытына өлчөмдөш эмес зыян келтирилбесе козгоого мүмкүн болбогон ар кандай курулуштар жана курулмалар, анын ичинде көп батирлүү үйдөгү батирлер, турак эмес жайлар; 47) кадастрдык баалоо - мамлекеттик кадастрдык эсепке алууну жүргүзүү, жер салыгынын ставкаларын эсептөө, айыл чарба жана токой чарба жоготууларынын жана зыяндарынын ордун толтуруу максатында объекттердин кадастрдык наркын аныктоо жана жерлерди пайдалануунун натыйжалуулугун белгилөө үчүн ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган тарабынан кыймылсыз мүлк объектинин наркын баалоо; 48) кадастрдык план - кыймылсыз мүлктүн идентификациялык кодун, жерлердин категориясын, чарба жерлеринин түрүн, максаттуу багытын, аянтын, кыймылсыз мүлктүн жайгашкан жерин жана дарегин, масштабдагы кыймылсыз мүлк бирдигинин графикалык сүрөтүн (планын), жер тилкесинин координаттарын, кыймылсыз мүлккө болгон укуктарды жана укуктарга чектөөлөрдү жана аны менен болгон бүтүмдөрдү мамлекеттик каттоо жөнүндө маалыматтарды, укук ээси жөнүндө маалыматтарды камтыган, жер тилкесине болгон укукту күбөлөндүрүүчү документ; 49) коомдук жана мамлекеттик муктаждыктар - улуттук коопсуздукту, айлана-чөйрөнү жана тарыхый-маданий мурас объекттерин коргоону, социалдык, өндүрүштүк, транспорттук, энергетикалык, инженердик жана архитектуралык-курулуш инфратүзүмдөрүн жайгаштырууну жана тейлөөнү камсыз кылуу, пайдалуу кен чыккан жерлерди иштетүү, Кыргыз Республикасынын эл аралык келишимдерин ишке ашыруу менен байланышкан керектөөлөр; 50) короо-жай тилкеси - мамлекеттик бийлик же жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары тарабынан жеке турак үй куруу жана үй чарбасын жүргүзүү үчүн (багбанчылык, чарбак) жарандарга бөлүнгөн жер тилкеси; 51) көп батирлүү үйдүн жанындагы жер тилкеси - жашыл бак-дарактарды, чарбалык, балдар жана спорт аянтчаларын, катуу тиричилик калдыктарын чогултуу үчүн жабдылган аянтчаларды жана чек аралары Кыргыз Республикасынын ченемдик укуктук актылары менен аныкталуучу башка жер тилкелерин кошуп алганда, үйгө жанаша аймакты өзүнө камтыган жер тилкеси; 52) көп жылдык бак-дарактар ээлеген жерлер - мөмө-жемиш продукциясын алуу үчүн арналган, жасалма жол менен өстүрүлгөн бак-дарактар, бадалдар (токой аянтысыз) үчүн пайдаланылуучу айыл чарба жерлери; 53) күнөскана - бул айыл чарба өсүмдүктөрүн (жашылча, бакча, декоративдүү, тропикалык, субтропикалык жана башка өсүмдүктөрдү) өстүрүү, көбөйтүү жана сактоо, илимий изилдөөлөрдү жүргүзүү жана Кыргыз Республикасынын Мыйзамдарына каршы келбеген башка максаттар үчүн арналган курулма; 54) Кыймылсыз мүлккө болгон укуктардын бирдиктүү мамлекеттик реестри (УБМР) - кыймылсыз мүлк бирдиктери, колдонулуп жаткан жана токтотулган укуктар жана укуктарга болгон чектөөлөр, ошондой эле укуктары жергиликтүү каттоо органдарында катталган укук ээлери жөнүндө тутумдаштырылган маалыматтардын жыйындысы; 55) кысыр аңыз - мурда айдоо катары пайдаланылган жана күздөн баштап бир жылдан ашык убакыт бою айыл чарба өсүмдүктөрүн себүүгө пайдаланылбаган жана буулантып айдоого 3 жыл ичинде даярдалбаган айыл чарба жерлери; 56) Кыргыз Республикасынын субъекти - ушул Кодексте белгиленген чектөөлөр менен жер тилкесине тигил же бул укуктар жана милдеттенмелер таандык болгон Кыргыз Республикасынын аймагында катталган жеке же юридикалык жак; 57) кыртыштык-мелиоративдик абал - айыл чарба продукциясын өндүрүү үчүн жер кыртышынын сапаттык абалын баалоо; 58) ыйгарым укуктуу орган - ушул Кодекстин 17-24-беренелеринде көрсөтүлгөн органдар; 59) мамлекеттик жер кадастры - Кыргыз Республикасындагы жерлердин табигый, чарбалык мүнөздөмөлөрү жана укуктук режими, алардын категориялары, жайгашкан жери, өлчөмдөрү, жер тилкелеринин чектери жөнүндө маалыматтардын жана документтердин тутумдаштырылган жыйнагын, чарба жерлеринин курамынын, жерлердин санынын, сапатынын жана аларды баалоонун тексттик баяндамасын билдирген мамлекеттик жер кадастрларынын бирдиктүү тутумунун курамдык бөлүгү; 60) мамлекеттик-жеке өнөктөштүк жөнүндө макулдашуу - бул мамлекеттик-жеке өнөктөштүк долбоорлорунун тараптарынын укуктарын, милдеттерин, жоопкерчиликтерин жана аны ишке ашыруунун башка шарттарын аныктоочу мамлекеттик жана жеке өнөктөштөрдүн ортосундагы кызматташтык; 61) мал айдап өтүүчү жол - мал айдап өтүү үчүн арналган жол; 62) өзгөчө корголуучу жаратылыш жана тарыхый-маданий аймактардын жерлери - жаратылышты коргоочу, илимий, маданий, эстетикалык, ден соолукту чыңдоочу жана тарыхый-маданий жактан артыкчылыктуу мааниге ээ жаратылыш комплекстерин, же табигый, же болбосо жасалма жол менен келип чыккан айрым жаратылыш объекттерин камтыган, жалпы улуттук кенч болуп саналган, чарбалык иштен толук же жарым-жартылай, туруктуу же убактылуу алып салынган, коргоонун жана пайдалануунун өзгөчө режими белгиленген аймактардын жана/же акваториялардын жерлери; 63) өзгөчө баалуу жерлер - интенсивдүү пайдаланылуучу айыл чарба жерлери (сугат айдоо, кайрак айдоо, көп жылдык мөмө-жемиш бактары ээлеген жерлер (бакчалар, мөмө бакчалары, жүзүмзарлар, питомниктер, тутовниктер) кысыр аңыздар, өстүрмө жайыттар, түп-тамырынан жакшыртылган жайыттар, түп-тамырынан жакшыртылган чөп чабындылары), коргоочу токойлор жана аларга теңештирилген бак-дарактар ээлеген жерлер, шаар четиндеги жана жашыл зоналардагы жерлер, илимий-изилдөө мекемелеринин жана окуу жайларынын тажрыйбалык-эксперименттик талаалары (полигондору); 64) жайыттардын оптималдуу жүгү - жайыт чөптөрүнүн ботаникалык курамына, анын өндүрүмдүүлүгүнө жана жайыттын экологиялык бүтүндүгүнө зыян келтирбестен мал жаюуга мүмкүн болгон аянт бирдигине бөлүнгөн мал башынын саны; 65) рыноктук нарк - бүтүмдүн тараптары бардык маалыматтарга ээ болуу менен акылга сыярлык иш-аракет кылган, ал эми бүтүмдүн баасынын чоңдугуна эч кандай өзгөчө кырдаалдар таасир этпеген учурда, баалоо объектинин атаандаштык шартында ачык рынокто ээликтен ажыратылышы мүмкүн болгон эң ыктымалдуу баа; 66) рекреация объекттери - менчигинин түрүнө карабастан пансионаттар, курорттор, эс алуу үйлөрү, конок үйлөрү жана эс алуу, ден соолукту чыңдоо, туризм үчүн пайдаланылуучу башка объекттер; 67) сервитут - башка жактын менчигинде же пайдалануусунда болгон жер тилкесин максаттуу пайдаланууга адамдын чектелген укугу; 68) техникалык-экономикалык негиздеме - жер тилкесинин менчик ээси тарабынан даярдалуучу жер тилкелеринин которуунун (трансформациялоонун) максатка ылайыктуулугун негиздеген трансформациялануучу жер тилкесинин техникалык жана экономикалык параметрлерин камтыган документ; 69) укуктук зоналарга бөлүү - шаардагы жана айылдагы калктуу конуштардын айрым бөлүктөрүнүн ландшафттарын функционалдык пайдаланууга, курууга жана уюштурууга милдеттүү талаптарды жана чектөөлөрдү камтыган шаардагы жана айылдагы калктуу конуштардын аймактарына курулуш куруу жана жер пайдалануу эрежелерин иштеп чыгуу жана ишке ашыруу жаатындагы жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын жана атайын ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдардын иши; 70) универсалдуу укук улантуу тартибинде жер тилкесине болгон укуктун өтүшү - юридикалык жакты мурастоодо же кайра уюштурууда жер тилкесине укук улантуучунун укугунун пайда болушу; 71) чөп чабынды - чөп чабуу үчүн тутумдуу түрдө пайдаланылуучу айыл чарба жери; 72) чек арага чектеш аймак - анын чегинде чек ара режими белгиленген жана иштеген Мамлекеттик чек арага жанаша административдик-аймактык бирдиктин (райондун, шаардын, айылдын) чегиндеги аймак; 73) чек ара тилкеси - Мамлекеттик чек арага жанаша аймактын бир бөлүгү, анын чегинде Министрлер Кабинети тарабынан аныкталган кирүүнүн, убактылуу жашоонун, орун которуштуруунун жана жумуштарды аткаруунун өзгөчө режими киргизилет; 74) чет өлкөлүк жак - жер-укуктук мамилелеринде тарап катары чыгуучу чет өлкөлүк катышы бар юридикалык жак, чет өлкөлүк жаран же жарандыгы жок адам; 75) чет өлкөлүк катышы бар юридикалык жак - Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык түзүлгөн: бир же андан көп чет өлкөлүк жеке. юридикалык жактарга толугу менен таандык болгон; же жазуу жүзүндөгү контракт, акциялардын көпчүлүгүн сатуу укугу, аткаруучу же байкоочу органдын мүчөлөрүнүн көпчүлүгүн дайындоо укугу аркылуу бир же андан көп чет өлкөлүк жеке, юридикалык жактар тарабынан контролдонуучу жана башкарылуучу; же болбосо акцияларынын же акционерлеринин добуштарынын кеминде 20 пайызы чет өлкөлүк жарандардын, чет өлкөдө туруктуу жашаган жарандыгы жок адамдардын же чет өлкөлүк юридикалык жактардын менчигинде турган юридикалык жак; 76) чыгымдар - коомдук жана мамлекеттик муктаждыктар үчүн алып коюуга байланыштуу жер тилкесинин укук ээси тарткан чыгымдар, буга үчүнчү жактардын алдындагы милдеттенмелердин мөөнөтүнөн мурда токтотулушуна байланышкан чыгымдар да кошулат; 77) шаар куруу документтери - райондук пландоо долбоорлорунун документтери, башкы пландар, чек коюуну деталдуу пландоонун, кварталдарды куруунун, шаар куруу түйүндөрүнүн жана калктуу конуштарды пландоо түзүмүнүн башка элементтеринин долбоорлору; 78) шаардагы жана айылдагы калктуу конуштардын аймактарында жер пайдалануу жана куруу эрежелери (мындан ары - жер пайдалануу жана куруу эрежелери) - шаар куруу регламенттерин киргизүү аркылуу кыймылсыз мүлк объекттерин пайдаланууну жана курулуштук өзгөртүүлөрдү жөнгө салуучу ченемдик укуктук актылар; 79) электрондук мамлекеттик жер реестри - жер-каттоо, жер-эсепке алуу, жер-баалоо маалыматтарынын жыйындысы; 80) компенсация - укук ээсине бирдей маанидеги (тең баалуу) жер тилкесине болгон укук түрүндө же акчалай компенсация түрүндө же болбосо бул түрлөрдүн айкалышы түрүндө, ошондой эле салык салууга тийиш эмес болгон коомдук жана мамлекеттик муктаждыктар үчүн жер тилкесин алып коюу менен байланышкан башка чыгымдардын ордун толтуруп берүү.

Спросить юриста